Un jorn t'i tornaràs far !

La filho trop delicato (grafia inchamjada)

Uno pichouno artisanotto,
Lou nas au vent, et proun farotto,
Aurié vougut troubar lou siou
Voueli dire un poulit et houine caleguaïre
Qu'aguesso, en l'espousant, agut de que li faïre
Casaquin d'hivers et d'estiou,
Li far quittar pouncho et faudiou,
Et, li fasen cargar leis ribans, la dantello,
La mettre au rang de dameisello.
Avié pas marrit gaubi, ero un pichot mouroun,
Et se cresié encaro plus bello
Que cadun, per l'aver, farié lou cop de poung.
Dou vesin sarrailhier ven lou premier garçoun,
Per la demandar en mariagi :
Ello riguet de soun ooumagi,
Disen que sentié lou carboun,
S'en truffo dins lou vesinagi :
Que vague s'escura lou beou, auparavent,
Eme de bouen lissiou, per me touccar la man ! ...
Oh ! Per aqueou... es ben dooumagi,
Se noun vèn embrutir ma couiffo et moun visagi.
Lou sarrailhier fouguet dounc empailhat.
Un garçoun menuisier, bravet et reveilhat
Un matin ven poussar sa botto ;
Nouestro pichouno arrouganto
Se mouco maï d'aqueou galand.
Ah ! Disié, es pas de seis ribans
Que voueli far moun sarra-testo.
Ce que dich, ce que fach, tout-à-quo es bèn de resto.
Lou menuisier se retiro et fit bèn.
Piey un garçoun tailhur et qu'avié quauquarèn
Et countavo levar boutiguo,
Vouguet li ooufrir soun cuer et soun encèn.
Aques li fa maï l'enterigo,
Ello esperavo fouesso mies.
la fremo d'un tailhur ! ... Semlblo pas qu'es damado ?
Vai, te farai pas mau au piés ;
Ai proun leze, siou pas pressado.
Cresi que nouestro mijourado
Aurié vougut, en veritat,
Un estudiant de l'Universitat.
Bessai qu'adounc se sarié decidado.
Après venguet un teisseran.
Puai !... Li diguet, levo-te de davant,
Empestes lou cadai... Et fasié soun enviado.
Après lou teisseran venguet un courdounier :
- Vai t'en trepougne toun soulier,
Marrit pegot ! li dich, as lou couragi
De me demandar en mariagi ?...
Vai espousar la filho d'un groulier,
Et sarés doou méme mestier.
A forço de far la sucrado,
Se passo mai que d'uno annado
Que res venguet plus à l'oustau.
Seis amigos se marideroun,
Pas tant délicatos fougueroun ;
Caduno devinet pas mau.
Per vouilher tant chausir, nouestro dalicatoumo,
Et dire : voueli aques, et voueli pas aqueou,
Lou temp, que toujours courre et que paupo persouno,
Li emportet sa beautat et ses rouitos pereou.
Tout lou milhoun partet, restet plus que la taro ;
A la fin se languit, espero lou mouceou,
Mai disoun que l'espero encaro :
Entre chausir et pas chausir,
Filho resto de se chabir.

La filha

Una de 'quelas levanàs
- Filha coma se'n manca pas, -
Qu'eriá dins la flor de son atge
Assez genta de còrs e brava de visatge
- Bona enveja de se maridar, - (1)
Vouliá chausir quauqu'un que 'guessa per partatge
L'eime, la doçor, la bontat,
L'onor e la delicatessa,
De l'amor e de la sagessa
Dau talent, de la politessa,
De la finessa,
De la richessa,
De la noblessa ;
'La lu voliá sabant, mas sens estre entestat (2)
- Chausa rara dins 'quel estat -
Jòune, gente, ben plantat ;
En un mot, 'quela mijaurèia
S'eria forada dins l'idèia
Que 'queu que siria son espós
Ne fussa ni freg ni jalós
- Remarcatz ben 'quelas doas clausas,
'La las voliá pertant subre tot' autras chausas.
E li faliá, en un mot, la perla daus galants.
Se'n presentet de pitits mai de grands,
De fringants
D'eslegant,
Tots ben richas, tots de noblessa,
Mas, fièra coma 'na princessa,
la pretencion de tot la blessa,
E, tundida de vanitat,
'la troba 'quilhs partits tròp cheitiu de meitat :
« Au me ?... Dau monde entau !... Coma ! Se disset-ela
Cresen-t-ilhs bonament que perde la cervela ?
'Na filha coma me !... Mas la gent son donc fòu !
'Na damaisela coma ò fau
Poria-'la s'avesar ad un parier visage ?
E los trobe ben esfrontats
De me parlar de maridatge ;
En consciença, 'quò fai pietat ! »
Bref !P'un li agrada dins la fola.
- 'queu d'aquí 'via l'esperit ponchut coma una bola ;
'Quel autre 'viá l'aer d'un badau ;
D'autres lo nas entau-entau.
Qu'eriá totjorn quauqua anicrocha,
Car 'na preciósa a dins sa pòcha
Totjorn quauquas rasons, dau mens quauque enchaison
Quand 'l'a enviá de dire « non ».
Après los bons partits se presenton los mendres.
'Queu-quí, 'la los faguet virar coma daus guindres.
'La ne'n fagia son esbatoair.
« A ! Mon diu ! Fau plan que siá bona
Se disia-t-ela, per ne pas
Lor barralhar ma porta au nas !
Cresen-t-ilhs donc que sia gasta de ma persona ?
Dieumarcè ! D'aici aquí mos jorns son sens enueg.
las nuechs, duerme de bon somelh ;
Mesma, n'ai pas paur quand quò tona ;
Qoique sola rise totjorn.
Quilhs sentiments me fan onor ;
E que ne contan pas que chamge de lengatge »
Entretant, la bela pren de l'atge ;
Quò se conai sus son visatge
Bon ser, bon nuech los galant !
'La damora entau dos-tres ans.
A la fin lo chagrin se met de la partida :
Li tomba quauquas dents, li surven quauquas ridas.
'La preniá ben dau fard d'aici a dins lo cagoelh ;
Mas qu'eriá sus 'queu vielh minoes
'N emplastre de papier sus 'na chamba de buesc.
Lo tremps, 'queu vielh lairon qu'a la dent prima e dura,
Li desfiguret la figura,
E li monstret que sa morsura
Se repara pas sus la peu,
Coma sus la tor d'un chasteu.
Entra sas vielhas dents la bela ne'n murmura,
Mas son miralh, queu linguajair,
Trenta vetz per jorn testa-a-testa
Li fai coneitre lo dangier
De damorar tanta-meneta. (3)
Ò li ditz que se faguiá temps, (4)
Se 'la voliá un pitit tastar dau sacrament,
De ne pus renvoiar la festa.
'La lo creguet finalament ;
E 'quela bela desgonhósa,
Tan preciósa, tant orguelhósa,
Se troba a la fin ben-aürósa
D'esposar certan malautrut,
Tot esviarlat, tot biscornut,
Que p'una dau quartier n'avia jamai vogut,
Mai que fuguet lo ben vengut.

'Quela aventura es arribada,
E 'queu conte n'es pas inventat per plaser ;
Car coneisse mai d'una fada
Que se'n es morduda lo det.
Mas 'quela istòria nos fai veire
Que ne fau pas laissar passar son reng
Quante um lo troba, l'um lo pren.
Tot merchand qu'a perdut sa venda,
E que, per far la contrebanda,
Empleja lo sec mai lo verd,
Qu'aprenia ben 'queu darnier vers: (5)
Per tròp sarrar l'angilha, l'um la perd.

Nòtas :
1/ « Bouno envio de se moridâ » ai transcrit « envia » per « enveja », mas ai conservat « la sagessa »
2/ Lo lou voulio soben...
3/ « De domourâ tanti-meneito. »
4/ « O li di que se foguio ten »
5/ « Qu'opregne bien queu darniei vèr », m'es 'vís que « aprenia » per « opregne » es un trompadís.

Los parpalhònautes son convidats a la votacion per chosir lu noveu logotipe biologica de la Confederacion Europeèna.

Avetz d'aicí au 31 de genier per chosir permis los 3 pre-seleccionats sus la totalitat presentada per quauques 3 400 estudians daus 27 Estats de la Confederacion Europeèna.

La Comission-non-democratica de la Confederacion perpausa a la gent de perticipar per una votacion en linha. Lu logò chosit será lu noveu simbòl oficiau daus produchs biologica dins tota la Confederacion dès la debuta de Julhet 2010. Contrairament au logò usat au jorn d'auèi, l'usatge du nuòu logò será obligatori per tots los produchs biologiques pre-embalats venant d'un daus 27 Estats confederats.

Lu logò biò figurará a costat de las autras mencions qu'infòrman sus las qualitats d'un produch certifiat per un organisme certificator agreat en França per lo poder e per son indepença, sa competença e son impartialitat :-)

Los logòs nacionaus, privats o non, coma lu marcatge AB, podran totjorn estre usats.

• 'Laidonc vos fau 'nar votar en linha

De legir, en sus, dins la tiala occitana :

E non, los tests suls animals sont pas encara fòrabandits ni acabats. L’informacion sus aquò es tan opaca qu’avètz encara segurament en çò vòstre un fum de produits testats suls animals. Concernon pas sonque los cosmetics « de femna » (maquilhatge…) mas tot çò qu’es tanben produits d’igièna (gel docha, shampoo, crema pel rasatge, crema pels nenets…) e de netejatge (per la vaissèla, bugada, eca…), que lor inocuitat dèu èsser evaluada tanben.

La seguida es aquí

Ièr èriam la St Sebastian, 'na fòrma de festa informela per los gais (veire 'queu bilhet per las esplicacions). 'Laidonc, avia preparat una pita revirada sens granda pretencion d'un autor que un bilhet ne'n parle aquí. Vei-la-quí de ser (modifiada lu 22 de genier, emai me pensesse 'ver obludat doas corespondanças dau temps).

Lu desirava tant que, de pas poder lu junhar, me balhí au prumier vengut, sens 'restar de somnhar a se, mas los Ciaus se moceten pas de me. Tombí sus un goiat mai brave enquera e coma se, d'una vintena d'annadas, gigant negre emb de las anchas fòrtas nacradas, l'uelh gris clar e que per chança - aquò es pas de creire - se 'pelava, s'etot, Richard.

« Entau, sei lu prumier Richard que tu te fas, me diset-eu.

- Balhe beucòp d'importança au pitit nom.

- M'etot. »

Aviá un lion roge e un leopard jaune de brodats sus son chandalh blu que lu pregesse de servar 'na minuta de mai. Aimava que fuguèssem nuds l'un coma l'autre e 'quelas doas bèstias meschentas entre nos curs.

'Queu darnier bocin de vestit dostat, s'esvenlet d'eschina, las janbas demiei-escartadas e me meteí de januelh tant-que-tant, au pè dau divan, mon agachada quilhada dins l'alinhament de son còrs que me pareissia copat, estordissent. Quau brave racorchit, remirable ! Ne'n esista un de l'escòla dau Michelangelò que sembla a çò que visava 'quí.

Li diset : « Me permetes de te 'gaitar un pauc ? » Se : « Tots la gent aiman estre adorats ? » Me : « Mai de sonjar a un autre. » Se : « Malaür per me, se, quante siretz surtit d'aicí, vos l'ai pas fach obludar sens possibilitat de s'entornar ! Òc-es. ».

Sos piaus dessenhavan sus sas jambas doradas de las ròsas negras coma ne'n vesem semadas sus aquela de Malatestà, coma es pintrat lu pelatge de la pantèra, e quo-es quante ieu li ò faguí la remarca qu'eu se gietat sus me, me cronhant l'espanla. Charchava a me desfendre, per ren, m'avia cuat e sa chara contra mon cagoelh s'i conhava tant ben que 'quò eriá lu veire mielhs que non pas lu gaitar de faça, quant d'un còp, mas coma eriá 'quò 'ribat, me sentissi salhit per son dalh. 'Lora, coma eu me teniá, segur que poviá pas m'eschapar, viguí sas pòtas jos mon braç, suavas, 'mirablas, 'na grenada entre-duberta.

De doçor mai sensuala e de dolor mai meschenta, ne'n avia pas jamai sentidas de la mesma vetz, m'eria tant egau de viure o b'etot morir e iò li disí, tant lu sulpiça lu plaser se meslan l'un l'autre. 'Chabí per obludar lu sulpiça per lu plaser.

« Mon Diu, marmusava-t-eu, que lu passatge es estrech !

- Bon Diu, cridava ieu, que lu passatgier es valhant e dur, tant pressadas e epèssas sas 'companhatritz.

- Deschirat per ton aneu qu'esbocine, me damandas pas mai graça que me per tu. 'Questa dolor tant bona, la coneisses tu per me lu premier ? Prend iò coma se te dóava per la vertut de ma 'gulha d'un segond sèxe. »

Marcel Jouhandeau - TIRÉSIAS (Écrits secrets III)

~!~