Un jorn t'i tornaràs far !

Lo primier es titolat "Quand Dmitri refuse de s'appeler Dmytro". Los russofones daus ancianas Republiquas sovietiquas devon adaptar lors noms e pitits noms aus lengas localas. Du còp, la cort europèena daus drechs de l'òme receb de nombrosas plaintas.
Lo títol de l'article es l'ilustracion dau cas de Dmitri Boulgakov. Nascut en Biélorussie sovietiqua, son acte de naissença a estat escrich en russe. En 1990, òm li balha daus papiers ente son nom es escrich en russe e en ukrainien. Dins 'quela varianta, sos nom e pitit nom son devenguts Dmitri Vladimirovitch. En 1997, son devenguts Dmitro Volodimirovitch. En 1998, per la transcripcion en anglés, Dmitri deu se basar sus la novela escritura d'Ukraine e quò balha Dmytro.
La cort daus drechs de l'òme finirà per lo debotar...

Lo second article es sus lo Vermont que vòl far secession.
Dins aqueu pitit estat dau nòrd-est, lo movement separatiste encontra un grandissant succès despuei doas annadas. Thomas Naylor, lo fondator dau movement, a escrich un libre, lo manifeste de las montanhas verdas, sostitrat "perqué e coma lo tot pitit Vermont pòt contribuar de protejar los Estats Unis se-mesma en quitant l'Union".
Per Naylor, lo Vermont es sinonime de pitas vilas, d'expleitacions agricolas modestas, de democratia lòcala e participativa (1). Per lo moment, 8% de la populacion de l'estat son d'acòrd emb l'idèia separatista, mas, en Març i a l'assembleia generala daus ciutadan-ana-s dau Vermont (Town Meeting Day).
L'obstacle major es un jutjament de 1868 :
"La Constitucion dins totas sas disposicions visa una Union indestructiblada, composada d'Estats indestructiblas".

(1) alaidonc democratia per 'nar au pus cort, perqué la democratia sens participacion es un jòc per TFN1,2 o 3.

Pendant un debat dins una universitat aux Estats Unis, lo ministra de l'educacion d'alaidonc, Cristovam Buarque, fuguet interrojat sus çò qu'eu pensava a perpaus de l'internacionalisacion de l'Amazonie. Lo jòune estudiant americain començet sa question en demandant la responsa d'un umaniste e non d'un bresilian. Vaiquí la responsa de M. Buarque :
En efech, lo bresilian 'niriá contra l'internacionalisacion de l'Amazonie. Quauque siaja los mancaments d'atencion de nos governaments per aquel patrimoni, es lo nòstre.
En umaniste, sabent la risca de degradacion dau mitan dont suffrir l'Amazonie, pode imaginar que l'Amazonie fuguet internacionalisada, coma tot quò qu'es important per l'Umanitat. Si, au nom d'una etica umanista, deviam internacionalisar l'Amazonie, laidonc deuriam internationalisar las reservas de petròle dau monde entier. Lo petròle es tanben important per lo benaise de l'Umanitat que l'Amazonie per nòstre avenir. Maugrat quò, los mestres daus reservas se senton lo drech d'augmentar o de diminuar son estraccion, coma d'augmentar o mon son pretz.
De la mesma maniera, deuriam internationalisar lo capital argentier daus país riches. Si l'Amazonie es una reserva per tots los umans, ela pòt pas esser brulada per la volontat de son proprietari, o d'un país. Botar lo fuòc a l'Amazonie es maitot greu que lo chomatge degut aus decicions daus especulators de l'economia globalisada. Podèm pas laissar las reservas financieras brular daus país entier per lo bon plaser de l'especulation.
Avant l'Amazonie, aimerai veire l'internacionalisacion de tots los grands muses dau monde. Lo Louvre deu pas aparténer a la França solament. Chasque musé dau monde es lo garde daus mai bravas òbras dau geni uman. Podèm pas laissar aquel patrimoni culturel, au mesma títol que lu patrimoni naturel de l'Amazonie, estre manipulat e besilhat segon la fantasiás d'un sol proprietari o d'un sol país. N'ia quauque temps, un millionari japonais a decidat de botar emb li lo tableu d'un grand mestre. Avant que quò 'riba, faudrà internacionalisar aqueu tableu.
Alara que nos nos rencontram, las Nacions Unidas organisan lo fòrum del milenari, mas quauques Presidents an 'guts de las difficultats per i assistar a causa de las frontieras daus estats Unis. Alaidonc, crede que faudriá far de New York, luòc dau sieti daus Nacions Unidas, un luòc internacionalisat. Au mens, Manhattan deuriá aparténer a totas l'Umanitat. Tanben Paris, Venise, Roma, Londres, Rio, Brasilia, Recife, chasque vila emb sa beutat particuliera e son istòria dau monde deuriám aparténer au monde.
Si los Estats Unis vòlon internacionalisar l'Amazonie, a cause de la risca que far córrer lo fach de la laissar entre las mans daus bresilians, laidonc, internacionalisam tot-parier l'arsenal nucleari daus estats Unis. Per la rason que son capables d'utilisar quel'armas, çò que provocariá una destruccion mile vetz mai granda que los desavenles fuòcs dins los bòscs bresilians.
Dins los debas, los candidats a la presidencia daus USA an sostenguts l'idèia d'una internacionalisacion de las reservas en buesc dau monde contra un efacament de lo deute. Començam donc per utilisar lo deute en s'assegurant que tots los goiats dau monde an la possibilitat de minjar e d'anar a l'escola. Internacionalisam los goiats, en los traitant, d'ònte náissan coma un patrimoni qué merita l'atencion dau monde. Mai pro que l'Amazonie, quand los regents dau monde veiron los paubres goiats coma un patrimoni de l'Umanitat, los laissaran pas trabalhar alaidonc que deurian 'nar a l'escola ; los laissaram pas morir alaidonc que deurián viure.

Coma umanista, accepte de defendre l'idèia d'una internacionalisacion dau monde. Mas tant que lo monde me tractara coma un bresilian, luterai per que l'Amazonie siaja a nos. E solament a nos !