Un jorn t'i tornaràs far !
Lo joèb de Jan Peire

Daus pirenèus jusca a Bostan, ne'n passant per París, Montréal o Toronto, Olivier Azam a filmat queu reportatge. A l'ora de las resinhacions lo trabalh dau Chomsky es un contrapoison radical :

Lo poder soata pas que la gen comprenon qu'ilhs pòdon provocar los chamjaments

De las diesenas de libres, tant d'articles dins los jorneus, de las parladissas, "l'autor lo mai citat dau monde" a bentòst 80 ans mas quò l'empacha pas de des'bilhar la mecanica de la dominacion. Un intellectuau es una persona que vòl nos far pensar coma se, Chomsky vòl nos far pensar per nos-mesma.

Nos balha daus utilhs per prendre dins nos-mesma las coneissenças e las informacion que son importantas per obrar e far cessar la dominacion que quauqu'uns sus la massa daus autres.

Longtemps metut de biais ne'n França per la cliqua daus pensors "vut dins la tele", las idèias de Chomsky tornan èsser interessantas per la jounessa. Dins quela direccion, avèm daus istorians, daus jornalistes, daus cherchors coma :
Max Wallace, Michael Albert, Andrew Bacevitch, Jean Bricmont o b'etot Normand Baillargeon (l'autor dau "Petit traité d'autodéfense intellectuel").

Per balhar mon vejaire e quitar una forma de revirada, brave monde, queu film es una miràudia. I a de las armas per luttar contra totas las fòrmas de dominacion, de las armas contra tots los totalitarismes e mesma contra quauques Pol Pots Occitans. Las rasons per las qualas s'es trobat de biais son pas cachadas. Ne'n mai d'aquò i a una bona explicacion sus la premsa, tot quò dins una lenga simpla e las imatges son pas 'quí per tustar un còp de mai los perpaus.

Lo film es produch per una cooperativa « Les Mutins de Pangée ».

Ela es 'chabada, lu sabe mas ai obludat d'en parlar 'quí per far l'interessant, e se de las vetz qauqu'un vòl segre lo meu conselh. Lo paubre !
Coma sei una persona replejada sus la cultura que pòt èsser trobada dintra la departementala D28b et la comunala C236f dins lo nòrd lemosin a la frontièra de las charentas, fau pas 'tendre 'quí beucop de finessa.
Adonc, sei 'nat veire dins l'ordre :

Valse avec Bachir - Ari FOLMAN (Israèl). un documentari animat sus la guerra dau Liban. L'imatge es animada lentament per daissar de la plaça a la parola. Quò es de veire ren que per quò. Las parolas son aquí per far sasir las mecanicas que on conduchas jusca aus massacras daus palestinians per los crestians dins los camps de Sabra e Chatila. Quela orror a estat comisa sens que lo Ariel Sharon botjes lo pitit det. Lo film parla maitot dau trabalh de la memòria.

Plus d'infos sur ce film

Eldorado - Bouli Lanners (Belgica). Un uís claus que se passa qua'iment tot lo film dins una Chevrolet que rodela sus de las pitas rotas bèlgas. Un vendor de veituras americanas tomba sus un raubaire e, accepta de l'acompanhar chas sos parents. Queu film es pas fòrça optimiste, mas lo jòune volor es estachant, pomat mas tocant.

Plus d'infos sur ce film

Affaire de famille - Claus Drexel (França). Una pita istòria d'un raubatòri e de las consequéncias dins una familha. L'istòria nos es contadas tres vetz, emb lo vejaire de la mair, pita borgeisa que l'orizon es lo magasin. Puei emb lo punt de vuda dau pair, ancian fotbalor e lo vejaire de la filha... Chascun daus personatges rintra dins lo raubatòri sens o saber, sens o voler.

Plus d'infos sur ce film

Sex and the city - Michael Patrick King (New York / Lost Angeles). vaiquí tornadas las eroinas de la seria realisada per la television. Bon ja que la seria m'era esta imposada per consolidar ma cultura de fòlas furiosas inocentas (las FFI son 'quí), lo film m'a justa tornar 'pelar quauques bonas replicas, ren de mai qu'una comèdia. Fau la veire ne'n englés, pas ne'n francés, la revirada es per l'ordre tsarkosiste.

Plus d'infos sur ce film

Les larmes du tigre noir - Wisit Sasanatienc (Tailàndia). Represa. Un film emb de las colors saturadas coma dins las annadas 60, una istòria emb una richa eiretièra, un paubre boier (cow-boy ne'n francés) e un maufasent mauplasent... Superbas imatges, musica un pauc aissabla, mas l'ensemble fond dins la testa coma un gasteu sucrat per temps de pluèia.

Plus d'infos sur ce film

Plus d'infos sur ce film

Mort à Venise - Visconti. Represa. Bon, sei pas enquera una vielha tapeta agra per me lamentar sus una videò de fola vergonhosa. Ne'n mai d'aquò fau supportar la musica de Mahler.

nous sommes un peuple rancunier

mais ne reprochons à personne

d'avoir le monopole

de la correction de langage

dans la langue douce de Shakespeare

avec l'accent de Longfellow

parlez un français pur et atrocement blanc

comme au Viêt-Nam au Congo

parlez un allemand impeccable

une étoile jaune entre les dents

parlez russe parlez rappel à l'ordre parlez répression

speak white

c'est une langue universelle

nous sommes nés pour la comprendre

avec ses mots lacrymogènes

avec ses mots matraques

speak white

tell us again about Freedom and Democracy

nous savons que liberté est un mot noir

comme la misère est nègre

et comme le sang se mêle à la poussière

des rues d'Alger ou de Little Rock

speak white [...]

Videò trobada sus queu joèb.

'Nirem pus jamai dins 'quela merda !
Tornarem jamai i posar los pès !

Las mai de tres oras que fan lo film de 1997, son sus las recerchas d'aquela filha. Qua'iment totas las personas dau prumier film son estadas tornadas trobadas fòra 'quela tipessa...

• A decubrir sus lo oèb

"Mai 68, la belle ouvrage" es un film dau JL Magneron.
En vertat quo es lo filh dau realisator qu'a montat queu documentor, e ai ben escrit documentor. Queu mot, non pas per lo manca de qualitat dins las intervencions : tots de gentes estudiant, parlan ben, e vertadierarement ben lo françés. Los autres, un doctor, una medecina, daus jornalistas... son plan bons maitot.

Mas adonc, perqué documentor ?

Perqué realisar un documentari sus 68 sens la jòia dins dins la rua, emb solament un obrier convidat de parlar, pense que qu'es una forma de fotatge de gola de 'pelar quò "MAI68".
Per queu-quí que a daus dobtes sus la debuta de la privacion de la paraula per lo profit de la minoritat d'especialistes especialisats dins l'especialisacion, de deboirar dins un sens per tornar boirar dins 'n'autre mas fin finalement èsser dau bon costat dau mancha, queu-quí pòt èsser segur que quò ven d'aquela generacion de realisators.

Sabe, sabe, avant 68, la television era de man emb lo poder

Una votz, doas gaulas ;-)

Aprep 68, e ben aprep 68, i a 'gut 1969, 1970, 71, 72, 7... e pas tant de boiradis que quò !

Ne'n mai d'aquò, los jornalistas presents dins lo film son per dos de bons analistes mas pas per un autre dau Noveu Observator, ja de dreta, ja a desgobilhar ; queu tipe fasiá una estranha riseta quand eran contadas las violenças daus CRSSS... 'n'autre, un trosquiste qu'auriá degut se lo prendre la pica a glaça, 'restava pas d'escupir los obriers per lors mancas d'organisacion, d'escupir los còrses perqué son venguts per ganhar de l'argent facil. Queu tipe nos balha son vejaire sus la poliça que dempuei 1945 n'a guairament pas coneguda de violença ; ne'n 1958, la soá familha se torchava dins la seda daus chiadors d'un país neutre o que !

Breu, lo perfech piti cadronet dins una administracion, conhat 'quí per pas far botjar las chausas. Adonc, vaiquí lo perqué quò es un documentor. Dins la sala, i aviá J.P. Dubreuil, cofondator emb D. Cohn Bendit dau movament dau 22 de març. Lo tipe es restat viu, urós de parcipat au debat. Per son vejaire, i a 'gut daus debats ujan de per la fauta dau tsarkosy e las soás conarias sus l'esperit 68.

Segon son dire, nos fau tachar de veire un film de 68 tornat dins las usinas de Nantes, 10000 còps mai brave que queu documentor.

• A decubrir sus lo oèb

Lo siti d'ACRIMED per lo plaser, aquí e queu dau BBB, aquí.

Vau 'restar 'quí de me la jogar Maria-la-panpounha-jamai-content-quilhs-lemosins per butinar la tiala e trobar queu film.

Era ne'n tren de far una carta de "chas me" per dessenhat un itinari de mos parents e daus grands quand sei 'ribat sus Orador de glana. Sem lo 10 de junh e queu mot me fa sovenança d'un "tòrna-li" qu'ai tornat portar ma man sus la jauta.

Era jòune e ne'n tornant dau collègi un ser, me sei 'restat per prendre de las novelas. Coma a chasque vetz, un jorn sus dos, 'chabarai dintrar d'a pè, n'i a que 5 quilometres. Ela començava de se far vielha e mai d'un cop, l'ai trobada tombada, la bujandiera devirada, o b'etot un topin revirat, la cosina aigada de pertot. E me de netiar, de jurar de ren dire per far de pena a degun. L'aimava 'quela granda e aime totjorn mon autre.
Breu, ne'n parlant de la jornada, ai dich coma quò :

Orador, faudriá lo tot rasar perque la gent son pas pro triste quand son la dedins.

Paubres pitis, m'en sei pres doas. Una per las soás cosinas, 'n'autre per l'autre partida de la familha. Ela m'a tornat contar que ela, mon pair, la tanta e l'oncle e lo defunt papet eran a 'quela epòca vàslets dins lo domeni de la Boulonnie.
Que l'endoman d'Orador, lo papet avia crosat sus la rota d'Orador daus Nazis a motocicleta e pensava i passat. Quand lo tipe aviá 'gut vust la fumada, aviá damandat qui aviá pogut far quò ?
E lo papet de le visar l'aer de damandar se quò era una badinada avant de dire, qu'es los vòstres. Lo tipe auria dich, non, son de las bèstias.

Vaiquí perqué ai tant tardat avant d'anar "veire" Orador. Aura, dins la familha qu'es pus "tabou", encara que per mon pair e una de mas grandas cosinas, fau pas metre quauqes dobtes sus las istòrias de la familha...

Bote 'quí dessus doas fotòs de l'escultura "Monument d'Oradour sur Glane" de l'artista catalan Apel.les Fenosa.
Dos liams : lo siti dau meròriau e Oradour-souviens-toi.

Sochaux, 11 juin 1968 : film documentari (França 1970) sus una manifestacion d'obriers dins las usinas Peugeot. La vila, l'encontrada entièra se tranformèt ne'n champ de batalha. Quitament los CRS se tireren d'aquí perqué tota la gen semblavan revoltats...
Una partida dau film es facha de la paraula daus obriers temuenhs daus eveniments.

Mon vejaire : lo film tipe d'aquelas annadas.

-=0=-

Révolution : film muat espicedelic (París e Ròma 1968) obludat dins una cava pendent 35 annadas. Meitat jornau filmat, meitat tract, lo film es jostitolat "ce n'est qu'un debut, continuons le combat"...

Mon vejaire : queu film era obludat, quò es pas per ren, auria degut lu restat.
La fin de queu film a provocat lo romar d'una pita vielha contra quauques jòunas filhas. Las goiatas rigolavan talament lo film era interessant, la vielha explicava que dins un cinemà, devem aver dau respect per l'obra, mesma se ela es malaisada. La jòuna prof explicava que lo respiech es un còdi sociau e que sèm pas forçats d'èsser redde coma un pic. La vielha a 'gut totas las penas dau monde a far comprendre que la libertat invocada ven de mai 68 e que, non, las chausas son jamai tengudas per de bon, per totjorn sens combat. Quò era 'quí lo sens de sas remarcas contra la jounessa, ren de mai.
Una vertadiera seissanta-uechtarda encara viva, òsca per totas las pitas vielhas.

Les paradis perdus : ficcion (França 2008, premi Jean VIGO) d'un brivista, Hélier Cisterne.
Mai 1968, una nuech, la jòuna Isabela dintra chas ela, nafrada. Sos parents vòlon fugir lo París treblat per la campanha mai calma. La vita e la consciéncia de la pita Isabela van prendre una autre direccion quand ela vai decubrir la vertadiera natura de son pair...

Mon vejaire : los eròis son stereotipats, l'intriga l'es vertadierament pas. Un bon film.

We are winning don't forget : film experimentau (França 2004) realisat emb una seguida de fotòs.
Quò debuta tot doçament per balhar de la vitessa dins l'accion e dins las faiçons de manifestar e, per la poliça, de tustar sus los manifestants.

Mon vejaire : un chap-d'òbra.

L'aube : film de Pierre Merejkowsky (Lemosin 2007). L'auba debuta dins un prat ònte un tipe picat sus un barricòt, parla a doas vachas, puei eu parla a doas femnas sus un tractor, puei lo grop es filmat dins un vilatge, puei, puei e puei, e puei sem dins Lemòtges. Lo discors es mai agut :

Volem la decreissença

mai agusat :

Tiratz vostra monedas de las bancas

e sem totjorn dins Lemòtges per refusar la competicion, per far grandir lo grop. Avem una parlicada emb lo MEDEF ònte tsarkosy balha lo seu acòrd per far la Revolucion, e ben visa piti. E Lemòtges la roja bolega, una manifestacion, doas manifestacions, una bandiera, doas bandieras, mila bandieras jusca a l'Organisacion de las Nacions Unidas ònte l'Amassada clapa quand la Renda Universala es votada.

Mon vejaire : Paubres pitits de paubres pitits, queu film es una bufada d'aer fresche (ne'n mai d'aquò ai pas forçament un vejaire objectiu sus tot)

nota sus la serada organisada per Centre Images dins lo cinemà "les carmes" :
1- rendètz-vos dins quauques annadas, serai benleu mai pir :-)