Emai lo lemosin te semblesse pas chausa aisada d'aprener, 'quò será totjorn la moscha que t'empacharàs de durmir la nuech.
Las bolas negras
Bolan dins l'estanh sus la rua
La coá sec las jaunas
Una salamandra suert
s'entre-ondar las pautas.
Se legisse aquela notiça, sei pas un vertadier poëte dau tanquà, paubre de me, solament un poëtilhon, l'imatge mena sus un joèb.
Eu tomba l'aiga
Dins la rua, sus lo comptor
« Cloclo forever ? »
--> Un article de mai sus Cheze aquí
Quel estiu, aviá preparat un gropament de quauques aicós (1) per los usar coma pretexte per parlar emb la gent dins lo vilatge e subretot los lurs far dire per que me podesse los enregistrar. Bon, tant lu dire aura, quò n'a pas balhat grand chause fòra la familha :
- La veisina : "Ne vòle pas !Mas trobe los poëmes pas maus".
- "Mercé, qu'es pas çò qu'en esperava !"
- Mon anciana institutritz : "Trobe l'eidèia bona mas..." Ela a pas lo mesma "patois"...
- "Quò compta pas ! Podetz ben sasir pertant mos parents, per un de Sent Breci, per 'n'autre de Grenòr-l'aiga e vos de Briguelh, sens parlar de la veisina de Rechoard."
- "Benleu mas per me qu'era defendut..."
Bonc vau pas botar 'quí 'na istòria mai que mai coneguda. Pertant lo ser, la mesma 'ribet emb tres libres dins las mans. Vam pas chamjar la gent e una institutritz quò balha totjorn daus devers. Ela aviá 'chaptat sens poder ben lo legir un libre (2) sus J.B. Chèze (grafia de 1932). E me d'èsser qua'iment tornat au tableu, questionnat :
- Pòts me legir un bocin. Quo es pas aisat per me, lo biais d'escrire.
- Oooooooo ! Quo es pas aisat de legir per me tot ; los "a finau" son 'quí, quauque "ou", pas un "ò"...
Pausa ouisquipedia : J.B Chèze (1870-1935) es un grand poëte lemosin e felibre. Inspirat per la cultura populara, fuguet un contor de la vita, un contor ente la lenga viva es presenta dins de las nhòrlas plan risentas. Los subjects daus poëmes semblan un pauc vielhs auèi mas pas totjorn, quant a l'estil, eu es maitrisat (coma jamai lo será un certan joèb...).
Bocin 1 : Chansou "A demeisela Margarita Priolo, Reina del Felibrige Lemouzi"
Gentz d'esprit van se trufan,
s'eclafan :
"- Limousin ! Ha ha ! Pouffant !
Limousin ! " et tous de rire...
Lemouzis, leissam lou dire,
Couma el tems de sa baudour,
Sus lou roc d'a Ventadour,
Floureta toujours lei poussa
De pouezia e d'amour,
De courtezia e d'onour.
Nostra terra es la pus doussa.S'en vai mais d'un franciman
Prouclaman :
-"Fini ! le parler roman !
Mort ! Le patois !" E de rire.
Beus amics, leissatz lou dire,
Lous esvejous ! En qual lueg
Que vous n'aniatz, sus lou pueg,
Dins la coumba ou per la broussa,
Auvetz... - Quan toumba la nueg.
Auvetz-la... Qu'enquera anueg
Nostra lengua es la pus doussa.S'en van lous ases bramans
Hi Hi Han !
"Une reine ! Ha ha ! Charmant !"
E paubres nescis de rire...
Bouns Felibres, leissam dire,
E culhem nostres razis.
Mantenaires Lemouzis,
Fazem-li tapis de moussa,
Que per Reina avem chausit
-Dieu n'en siaja beneizit-
La pus jolha e la pus doussa.
Bocin 2 : Brinde a la XXIII Eglantina - Sent Junin, 9 de setembre 1923
Lauvada siat l'Eglantina
Beneizida siat la flour
Qu'en terra naut-Lemouzina
Fraire, sor, couzin, couzina
Nous assembla en d'aquel jour.Sem filhs de la mema rassa ;
Sem goutas del mema sang ;
Jous lou gial ou la chaumassa
Maugrat tounedre ou cougnassa,
Sem martz ds mema chassangSe la terra n'es pas richa
De Ventadour e d'Ussel
Se nostre po n'es pas micha,
L'istoria qu'avem escricha,
Bras valens e cor fidelA grand gloria e grand mizera,
En letra de sang e d'or,
L'Istoria de nostre terra,
Touta d'amour e de guerra,
Viva Dieu ! Nous es enquera
rai de Soulelh dins los cor.
Adonc, vau 'restar aquí la pausa per botar lo son d'una nhòrla (coupada en tres per causa de pitit nebot sus los januelhs e margaud curios).
quocomptapas 1
.
quocomptapas 2
.
quocomptapas 3
.
.
Nòtas :
1) los aicós son 'quí
2) los dos autres libres son : Loís dau Lemosin "Pitit paisan dau secle XIX" - Bernat Combi - Jan dau Melhau - de las imatges de la May Angéli. Sus 'na edeia dau Frances Fauchier. Version occitana e la version francesa.
N'i a pas de pretencion de per l'autor quante a la filiacion culturala emb lo Japon dau VIII, ni mai per la finalisacion de la practica (los famós 3 vers de 5/7/5 sillabas) dins la debuta dau XVII.
Eu fai mai "daus mots dau jorn" segon son vejaire qu'una forma ben clar de poësia 'pelada aicó. Es pas per la confiscacion de l'acte d'escriure per lo sol plaser de quauques uns. Plaser per la jauvissença o plaser de far sufrir, Freud n'es pas 'quí per balhar la reponsa. La soá posicion es de democratisar l'escrich dins sa forma breva per dire mens de conarias (non, sei pas en tren de far un transfer).
L'encre rouge sur la copie
blesse
longtemps après
A la question dau perqué aver chosit una forma sens ne'n voler las reglas e non pas aver charchat (e trobat) la soá pròpria, eu parla de simplicitat. Lo tipe es professor de letras, aima ben far bolegar los mots, los far se rencontrar. 'tencion, quò es pas totjorn joiòs, de la vetz, quò sièc l'umor dau jorn.
Le marchand de pleurs
est plus riche
que le marchand de bonheur
L'autor balha dins sa "fabrica", dins lo libre, quauques pistas sus la manièra de far. Nos a balhat (degun n'aviá encara 'chaptat lo libre) maitot un exemple emb los dos mots "espòrt" e "ivern". Auèi nos avem tots una mesma significacion per queus mots. Bon, din una annada aprep èsser tombat per un, aver conegut la névia per l'autre, la significacion pòt pas èsser la mesma. Vaiquí lo ressòrt secret daus aicós. Coma n'i a pauc de mot dins queu poèma, semblariá que sem pas tots tochats parier per "lo pitits mots dau jorn" que concentra una partida de nòstres possibitats d'emocion.
L'enfant croque
sa première boule de neige
la gourmandise est tombée toute la nuit
Notas : tots los "pitits mots dau jorn" son tirats dau libre. Qu'es estat l'ocasion de tornar veire mon amija de la FNAC (per organisar una partida de baladolibre (bookcrossing ne'n francés) a la dintrada de setembre e una femna de France-Tibet fòrça interessada per mos aicós e per l'occitan (ara que n'era pas 'quí per los "vendre").
Vaiquí la petita istòria. Queu miedjorn ai preparat per l'entrada de las espargues dins lo cuechvapor. Jusca a 'quí, pas de que botar lo cuou dau chat, forà qu'aviá surtit las espergues dau bòl sens lu voidar.
Avem minjat e los amics decideren de far la vaissela, perqué non, mas quilhs essabanits obluderen lo cuechvapor e lo piti fond d'aiga salada emb tres bocins de testa d'espergue. E me d'aver pas volgut jugar lo controlor dau trabalh 'chabat, ai pas fach 'tencion.
Avant de 'nar nos permenar, lors ai damandar de far trempar un pauc de riz per lo ser. Ai ren controlat.
'Nèram ne'n permenada dintre los auratges e culhiguèrem las darnièras flors daus acaciàs. Et un tanqua de mai :
La paret traucada
lotja los tres petals
dau rojilhonet. 1
De ser, aprep l'auratge,
resta tres pelhas rojas.
De ser, pendent que fasiái los binhets, ai damandat a un dos amics de metre lo riz a cueire. Quante ai volgut, 'chabar de preparar lo riz, vegèri quauques bocins verds.
Me : Qu'es quò ? as mes de l'ortiga ?
Eu : Sabe pas, ai mes dins ton fond de saussa de queu miedjorn. Minjas de l'ortiga ?
Me : Quela saussa ?
Eu : Ben...
E quí ai compres. Quò es pas tan greu que quò, mas sus lo principe...
Ai gotar, ren a dire, quò es deliciós. Ai baptisat mon amic Ratatolha e lo plat, "riz aigat d'espargue".
Daus jòunes fan un debat participatiu dins la rua :
- Anem minjar a "Mc Dò" !
- Dins quau dau quatre ?
- N'i a que tres.
Passat-ier, dimenc :
Brunas o blondas
los cais chauds ambran la pèu
de las goiatas.
Lo dròlle aus patins
Fai de la linhas de lum
Auèi jo la clàrdat.
Vent de la prima
La lum nevia daus chatons
sus la Lèire nauta
Ier, diluns, un tanqua (1)
Ne'n una orada
la Leire s'es baissada
jo lo solelh.Dos centimetres de mens
jugan pas sus la soá lonjor.
Auèi, dimars :
L'auseu afrontair
'stufla per la fenestra.
Retorn au burèu.
Nota : 1 - lo tanqua (o "tanka" ne'n francés), poèma de doas partidas dins un cadre estricte de 17 silabas sus 3 vèrs en seguiant lo ritme de 5/7/5 per la prumièra (lo aicó) e 14 silabas sus 2 vèrs per la segonda.
Lo siti oèb de l'AFH es aquí.
Lo siti Fòrum Nipon es 'quí (lo liam balha de legir las règlas).
Aicós acompanhats d'un dessenh quela vetz...
Viure es coma
escampar un pont entre
doas ribas voidas.
Prumierament, i a una error sus l'adreça : «Ma chère JPierre» passam, es pas venguda veire, o, la novela es benleu aquí dins un chamjament radical de vita mas seriá au corrent :-). En visant lo calendier, ela a vut que n'i a un divendres 13 e de me prometre de la chança queu jorn de junh, au mens l'extralucide sap legir.
Vent d'auratge,
un contravent claqua.
Dintram !
M'espliqua que sa mair es mòrta en 2002, ne sabe que dire, la coneissiái pas. Semblariá qu'ela era coneguda aprep la guerra. Mas, semblaria ben maitot, qu'ela aviá pas osat dire, avant la guerra, per Hitler, Staline, la bomba H...
Lo vent
lava mai blanc
los ròcs.
L'extralucide m'espliqua que son don es per me, unicament. Ela mesma a 'gut un accident de veitura. T ! Qu'era pas prevut, quò 'riba, Nicole lu sap. Son don ven de la soá mair, daus grands mestres de la bola de cristal, de l'astrologia, de la luna. E dau solelh si quò fai bon :).
Una lenga estranga
Lo cadran solar
-Sine sole nihil sum-
Contra un chèc, o un virament, de 500€00, Nicole m'a promés dins la letra de me far ganhar 150 000€00 au minimum.
Revenja
de l'escarchòfa (2) oblidat.
La flor.
Ten donc, l'adreça es en Soïssa, n'i auriá pas d'escrocaire aquí.
Lo raubaire sort.
Chin sul sulhet dau portau
garda la pasté.
De notar : dins una tendéncia a l'autò·promocion, los aicós son de las reviradas de mon crus fòra lo darnier.
1- o esclair o belec, eslhauç, lamp, lambret, laucec, liuç (dins la palanqueta, vocabulari d'André lagarde)
2- trobat dins "la palenqueta", artichaut en francés.
Jorns d'ivern
Una poësia collectiva rara dins aquel genra, boirant los estiles, los 'nivèrs e las tecnicas d'animacions : dau dessenh au gredon, un pastèl, de l'encra...
e quò a la faiçon d'una tiera d'aicós de Bashô.
I a doas version d'aqueu film de Kawamoto Kihachinô. Una corta per los goiats e las goiatas (mai de 8 ans) e, tanben, una version lonja acompanhada d'explicacions sus las manieras de far ("making off").
Me songe estre 'na fòrma de quasernet de brolhon usat gairament que per la livrada estreita de la linga d'aur, la linga d'òc dau lemosin-charentès ;-) Jamai urós, jamai malurós de tròp, pas lemosin per ren, segur. Per me localisar sus 'na carta, pichatz 'quí.
Categorias
las videòs sus ioutube
digg it
del.icio.us
