Administra ton blòg

Crea un blòg ara ! Es aisit e a gràtis

Un jorn t'i tornaràs far !
Lo joèb de Jan Peire

Categoria: Aicós - Haïkus

03/06/2008 GMT 1

Coma los aicós naisson dins los chauls

joan-peire @ 21:25
9782754006835.gif
Vaiquí un piti compte-rendut de l'encontre emb Gilles Guilleron, l'autor de : "Comment les haïkus naissent dans les choux" o b'etot coma far la vostra fabrica poètiqua.

N'i a pas de pretencion de per l'autor quante a la filiacion culturala emb lo Japon dau VIII, ni mai per la finalisacion de la practica (los famós 3 vers de 5/7/5 sillabas) dins la debuta dau XVII.
Eu fai mai "daus mots dau jorn" segon son vejaire qu'una forma ben clar de poësia 'pelada aicó. Es pas per la confiscacion de l'acte d'escriure per lo sol plaser de quauques uns. Plaser per la jauvissença o plaser de far sufrir, Freud n'es pas 'quí per balhar la reponsa. La soá posicion es de democratisar l'escrich dins sa forma breva per dire mens de conarias (non, sei pas en tren de far un transfer).

L'encre rouge sur la copie
blesse
longtemps après

A la question dau perqué aver chosit una forma sens ne'n voler las reglas e non pas aver cerchat (e trobat) la soá pròpria, eu parla de simplicitat. Lo tipe es professor de letras, aima ben far bolegar los mots, los far se rencontrar. 'tencion, quò es pas totjorn joiòs, de la vetz, quò sièc l'umor dau jorn.

Le marchand de pleurs
est plus riche
que le marchand de bonheur

L'autor balha dins sa "fabrica", dins lo libre, quauques pistas sus la manièra de far. Nos a balhat (degun n'aviá encara 'chaptat lo libre) maitot un exemple emb los dos mots "espòrt" e "ivern". Auèi nos avem tots una mesma significacion per queus mots. Bon, din una annada aprep èsser tombat per un, aver conegut la névia per l'autre, la significacion pòt pas èsser la mesma. Vaiquí lo ressòrt secret daus aicós. Coma n'i a pauc de mot dins queu poèma, semblariá que sem pas tots tochats parier per "lo pitits mots dau jorn" que concentra una partida de nòstres possibitats d'emocion.

L'enfant croque
sa première boule de neige
la gourmandise est tombée toute la nuit

Notas : tots los "pitits mots dau jorn" son tirats dau libre. Qu'es estat l'ocasion de tornar veire mon amija de la FNAC (per organisar una partida de baladolibre (bookcrossing ne'n francés) a la dintrada de setembre e una femna de France-Tibet fòrça interessada per mos aicós e per l'occitan (ara que n'era pas 'quí per los "vendre").

01/06/2008 GMT 1

Lo chuc de l'espargue

joan-peire @ 21:31
Non, quò's pas un chause de sèxe mas de cosina.

Vaiquí la petita istòria. Queu miedjorn ai preparat per l'entrada de las espargues dins lo cuechvapor. Jusca a 'quí, pas de que botar lo cuol dau chat, forà qu'aviá surtit las espergues dau bòl sens lu voidar.

Avem minjat e los amics decideren de far la vaissela, perqué non, mas quilhs essabanits obluderen lo cuechvapor e lo piti fond d'aiga salada emb tres bocins de testa d'espergue. E me d'aver pas volgut jugar lo controlor dau trabalh 'chabat, ai pas fach 'tencion.
Avant de 'nar nos permenar, lors ai damandar de far trempar un pauc de riz per lo ser. Ai ren controlat.

'Nèram ne'n permenada dintre los auratges e culhiguèrem las darnièras flors de caciers (o acàcias). Et un tanqua de mai :coquelicot.jpg

La paret traucada
lotja los tres petals
dau rojilhonet. 1

De ser, aprep l'auratge,
resta tres pelhas rojas.

De ser, pendent que fasiái los binhets, ai damandat a un dos amics de metre lo riz a cueire. Quante ai volgut, 'chabar de preparar lo riz, vegèri quauques bocins verds.
Me : Qu'es quò ? as mes de l'ortiga ?
Eu : Sabe pas, ai mes dins ton fond de saussa de queu miedjorn. Minjas de l'ortiga ?
Me : Quela saussa ?
Eu : Ben...

E quí ai compres. Quò es pas tan greu que quò, mas sus lo principe...
Ai gotar, ren a dire, quò es deliciós. Ai baptisat mon amic Ratatolha e lo plat, "riz aigat d'espargue".

pict0271.jpg
Nota : 1, balhat per ma mair, ai trobat maitot "ròsela", adonc "de la ròsela" n'i a 5 sillabas totparier ; quò, sens obludar que los rojilhons an mai que tres petals
:-)

13/05/2008 GMT 1

En mai, fai daus aicós

joan-peire @ 18:51

Daus jòunes fan un debat participatiu dins la rua :

- Anem minjar a "Mc Dò" !
- Dins quau dau quatre ?
- N'i a que tres.

Passat-ier, dimenc :

Brunas o blondas
los cais chauds ambran la pèu
de las goiatas.

Lo dròlle aus patins
Fai de la linhas de lum
Auèi jo la clàrdat.

Vent de la prima
La lum nevia daus chatons
sus la Lèire nauta

Ier, diluns, un tanqua (1)

Ne'n una orada
la Leire s'es baissada
jo lo solelh.

Dos centimetres de mens
jugan pas sus la soá lonjor.

Auèi, dimars :

L'auseu afrontair
'stufla per la fenestra.
Retorn au burèu.


Nota : 1 - lo tanqua (o "tanka" ne'n francés), poèma de doas partidas dins un cadre estricte de 17 silabas sus 3 vèrs en seguiant lo ritme de 5/7/5 per la prumièra (lo aicó) e 14 silabas sus 2 vèrs per la segonda.

Lo siti oèb de l'AFH es aquí.

Lo siti Fòrum Nipon es 'quí (lo liam balha de legir las règlas).

05/02/2008 GMT 1

4 aicós de mai

joan-peire @ 10:59

Aicós acompanhats d'un dessenh quela vetz...

Aicós ne'n Moleskine

02/01/2008 GMT 1

una femna extralucide

joan-peire @ 22:46
Per la novela annada, ai reçaubut una letra de Nicole Delya, una femna extralucide, una veisenta que.
M'anonça qu'ela a 'gut un uiau (1) intença per me e que 2008 pòt se trobar èsser l'annada de ma vita. Ren de mai...

Viure es coma
 escampar un pont entre
doas ribas voidas.

Prumierament, i a una error sus l'adreça : «Ma chère JPierre» passam, es pas venguda veire, o, la novela es benleu aquí dins un chamjament radical de vita mas seriá au corrent :-). En visant lo calendier, ela a vut que n'i a un divendres 13 e de me prometre de la chança queu jorn de junh, au mens l'extralucide sap legir.

Vent d'auratge,
un contravent claqua.
Dintram !

M'espliqua que sa mair es mòrta en 2002, ne sabe que dire, la coneissiái pas. Semblariá qu'ela era coneguda aprep la guerra. Mas, semblaria ben maitot, qu'ela aviá pas osat dire, avant la guerra, per Hitler, Staline, la bomba H...

Lo vent
lava mai blanc
los ròcs.

L'extralucide m'espliqua que son don es per me, unicament. Ela mesma a 'gut un accident de veitura. T ! Qu'era pas prevut, quò 'riba, Nicole lu sap. Son don ven de la soá mair, daus grands mestres de la bola de cristal, de l'astrologia, de la luna. E dau solelh si quò fai bon :).

Una lenga estranga
Lo cadran solar
-Sine sole nihil sum-

Contra un chèc, o un virament, de 500€00, Nicole m'a promés dins la letra de me far ganhar 150 000€00 au minimum.

Revenja
de l'escarchòfa (2) oblidat.
La flor.

Ten donc, l'adreça es en Soïssa, n'i auriá pas d'escrocaire aquí.

Lo raubaire sort.
Chin sul sulhet dau portau
garda la pasté.

De notar : dins una tendéncia a l'autò·promocion, los aicós son de las reviradas de mon crus fòra lo darnier.
1- o esclair o belec, eslhauç, lamp, lambret, laucec, liuç (dins la palanqueta, vocabulari d'André lagarde)
2- trobat dins "la palenqueta", artichaut en francés.

09/12/2007 GMT 1

Film - Jorns d'ivern

joan-peire @ 11:14

Jorns d'ivern

18815784.jpg Una poësia collectiva rara dins aquel genra, boirant los estiles, los 'nivèrs e las tecnicas d'animacions : dau dessenh au gredon, un pastèl, de l'encra...
e quò a la faiçon d'una tiera d'aicós de Bashô.


I a doas version d'aqueu film de Kawamoto Kihachinô. Una corta per los goiats e las goiatas (mai de 8 ans) e, tanben, una version lonja acompanhada d'explicacions sus las manieras de far ("making off").

25/11/2007 GMT 1

Naturalament de Sèrgi Viaule

joan-peire @ 12:06

Naturalament de Sèrgi Viaule
Vaiquí lo primier florilègi d'aicós (haiku en japonés) publiats en occitan. Podetz lo trobar 'quí. 'Queu mejan d'expression poetica m'agrada plan. Quò es la mai corta poesïa dau monde. Un cadre estricte de 7 silabas sur 3 vèrs en seguiant lo ritme de 5/7/5 silabas.

Mas òm peu èsser liure d'escrir :

'Qui cinc silabas
Linha doas : sèt silabas
Mai cinq silabas.

o d'èsser mai dins l'instant present :

Un cocut chanta
a miedjorn, dins lo cirier.
Adiu clafotis !

o b'etot ses ren respectar (vèrs o instant) :Zen gat

Un sachon de cafe,
de l'aiga chauda.
Moment liofilisat !

La meditacion :
Lòtus, eschina drecha...
ònt'es lo chiador ?

Ai legit quò dins l'introduccion :
"Segon los istorians de la literatura nòstra, dins las annadas vint e fin de la debuta de la darrièra guèrra mondiala, d'unes poètas occitans compausèron mantunas gardas d'aicós."

Vendrà, vendrà pas,
Espèra qu'esperaràs.
Lo bonur deman. Sèrgi Viaule

Qualques mots lèu fach
Sus un tiquet de caissa.
Un aicó de mai. Sèrgi Viaule

Per 'chabar tres aicós sus lo mesma tèma :velò

Bufa la bisa
Entre sas cuèissa linjas.
A bicicleta. Sèrgi Viaule

Sola a velò,
va emb las flors culhidas,
un sospir au vent.

Seguiant a velò,
eu passa emb un bèl cuol.
Sospire en van.

18/11/2007 GMT 1

En anant au trabalh

joan-peire @ 14:00

Divendres mandin, en anant trabalhar en bicicleta, l'ocasion de far un aicó.

L'ardada fugiá

per l'alèia dins lo buesc.

Lo fuelhum brundis.

La vertat es que l'ai escrich d'en primièr en francés.

La laie par la laie

fuit avec ses marcassins.

Tonnerre feuillu !

singlar

Ta maire se sona Bashô ?

joan-peire @ 20:17

Lo chatTa maire se sona Bashô ?

Una pita nhòrla e una sovenança en passant.

Auei, ai mandat a quauqu'un de botar defòra las fautas de françés dins una coleccion d'aicós. N'i en a, tanbem en òccitan. Mas vòle parlar de l'idèia. Vaiquí un aicó d'aqueu estiu :

La pluèia frescha
-lo chat rintra e marcha -
flors aigadas, leu.

L'ai revirat coma quò :

La pluie d'averse
- le chat entre et marche -
fleurs d'eau sur le sol.

Bon, aviá escrich pluie emb un "s" mas quó 'riba de la vetz quand los dets son tròp gròs :-)
De ser, lo me ditz :
«Les textes que tu m'as envoyés ne sont pas tous égaux... tu vois j'aime bien l'image de ton exemple sur Bashô, "fleurs d'eau sur le sol"».

'Quí manque d'estofar de rire e raconte que quand quò plòu, ma maire seguís lo màrgo emb una pelha en disant :

«Visatz-me quò, quela raca de chat, floris pertot». E li disi qué ma maire n'a jamai legir Bashô (e quò ne lui manca pas). Li disi tanbem qué queu bocin de vita es pròpri a far un aicó. M'encoratja a trabalha mon françés avant d'apréner l'òccitan (en plasentant e per evitar los occitanismes (1) coma "faire converse" per "tenir une conversation") e a pesar mot per mot mos poèmos en visant la mesma fòrma d'image que dins queu-quí.

Eu me bailhat 11/20

(1) Quò me fach sovenir que, pitit, una vetz, a l'escòla, lo vesin en contant sa dimenjada aviá dich :
«J'ai "peinturé" un mur avec mes parents», dins la classa, degun ne diguèt ren mas l'institutritz li demandet de parlar francés e que lo vèrb "peinturer" n'exista pas. Li tornei e quò balhei :
«J'ai "peinturluré" le mur avec mes parents»...
Benleu queu jorn, auriá estat intelligent de nos esplicar d'ente ven la fauta e non pas punir lo fils de paisan.

17/10/2007 GMT 1

Poesïas

joan-peire @ 12:42

Auei, ai mandat una poesïa per un concor, l'ai botat maitot sus lo Fòrum òccitania :

Lo cai de la Vinhana

Cinc, sieis marchas decubron
ta lonjor grisa.
Colas, silenci.

Tos aneus sèrvon
a far trantolhar,
lo malchauçat lambinant.

Torne me levar
vise los aubres brochant ;
lo vent vai bufar.

Benleu, ai aigut
los duos pès pas plan naut
Per possar lo cèu.

Lo cèu es mignard !
Ten, los nibles sus l'aiga
auei dessenhan.

Lo permenor sap
que tu seguiás un somi
sus nostra terra.

Contactar la redactritz o lo redactor | Archius | Crea un blòg ara ! Es aisit e a gràtis