Un jorn t'i tornaràs far !

Quò fai un pitit moment, o b'etot un momenton, qu'ai pas botat de las leiçons dau Collègi. Segue pas l'ordre perqué la finalitat es pas de balhar daus cors (sei pas professor e lo collègi torna dubrir la pròpchana darriera). Adonc veiquí un pitit tèxte sus la prima (las letras barradas o soslinhadas lu son per montrar las miás fautas a la faça de la terra), segur, p'una pretencion de conhada dins queu exercici, marchatz la querre alhors sus la tiala.

(fr) L'arrivée du printemps

Le printemps venait. Dans les jardins, autour du village, les amandiers étaient en fleurs et, le long des chemins, les saules portaient des chatons de soie jaune. Le vent marin soufflait doux, hâtant la croissance de l'herbe, la poussée des arbres ; les yeux verts, les yeux bruns des bourgeons soulevaient leurs paupières. [...]

Emile Pouvillon (Jean & Jeanne)

(òc-lg) La venguda de la prima (1)

La prima arribava (2). Dins los òrts a l'entorn del vilatge, los ametlièrs èran florits e, lo long dels camins, los sauses avián dels gatons de seda jauna. Lo vent marin bufava doçament butant lo creis de l'èrba, la montada dels arbres (3) ; los uèlhs verds, los uèlhs maurèls dels borrons dorbissián lors parpèlas.

(òc-lm) La 'ribada de la prima

La prima veniá. Dins los vargiers, a l'entorn dau vilatge, los ametliers eran  flurits e lo long daus chamins, los sauses portavan daus chatons (4) de seda jauna. Lo vent marin bufava suau atisant la creissença (5) de l'erba, la montada daus aubres ; los uelhs verds, los uelhs bruns daus borrons solevián lors paupièras.

Nòtas :
1- escriguí "l'arribada de la prima" dins los devers, quo es pas 'na fauta, mas lo tèxte de coreccion balha "la venguda".
2- 'la 'chabet per 'ribar 'quela prima, mas ;-)
3- ai 'chabat de pigolhar lo pròf emb lo mot "aubre".
4- los "gatons" lemosins son de las pochetas, jamai coma los autres queu-quilhs.
5- lo creis, la creissença l'influença dau francés dins los parlars dau nòrd, benleu ?

-[@!@]-

Lo dimars, sei costumier de far los devers per lo collègi. Coma ai pres un pauc d'avança, de ser, vau picar 'quí los devers escrichs ne'n lengadocian e lo biais de dire ne'n lemosin (lo meu de biais ! ! !). Quo es per restar dins l'esperit de positivat d'aquela debuta d'annada e a la miá mesura, esser dins l'esperit dau bilhet dau Joan.

De mai, ai 'gut quauques messatges d'encoratjament e de las damandas d'esplicacions (los paures non pas 'nar legir Monsur Maime o l'Imperatriz de las parolas occitanas son tombats aquí, afin), quò será benleu 'na responsa. E l'exercici es plasent.

Segur que quo es pas per jugar mon savant, me permetriá pas e quant i jugue, quo es jamai seriosament, non, quo es per partejar ! E ai ren a desmontrar.

Los diccionaris :
Per la Lenga daus "salvatGes" (LG) : André Lagarde - diccionnaire "la Palanqueta"
Per la Linga de las Miràudias (LM) : J.Roux - Vocabulari Occitan-Francés - Lemosin & Gérard Gonfroy - dictionnaire normatif Limousin-Français (NDR : e multidialèctes)

Las letras rojas balhan de veire mas fautas sus la còpia manuscricha (emai bote aquí la version amendada). I vam ?

°(ó!ò)°

LM - En una cilhada, la gent que eran 'quí s'enfugeran (~etan) : lo fuòc erá estat 'lumat dins 'quela cheminèia mai que vielha qu'erá pas estada netiada despuei lo temps dau rei Enric IV e un espés fumadís negre emplissiá la sala.

Bon, passe la mort dau papet...

- J'achète un pain et je vais te le porter avant qu'il fasse nuit noire.

- Le chasseur fait une longue course dans les bois.

LM - Lo chaçor fai 'na corsa per los bòscs (o tras lo buesc, mas "tras" es benleu pas lo bon mot e "buesc" vau per lo luòc e los aubres maitot, afin crese, veiquí perque ai chausit "bòscs").

L'occitan sus lo sit dau CRMT en Lemosin, per auvir e comandar lo brave libret acompanhat d'un cede ente se troban quauques votz ben suausas, d'autras risentas coma pas doas.

E per 'chabar queu pitit bilhet virtuau, veiquí l’Atlas interactiu de l’intonacion de l'occitan. Quò es una presentacion d'una tiera de frasas, d'exercicis audiòs e videòs per l’estudi de la lenga. Picatz l'imatge per jugar emb la lenga :

Lo prumier libre occitan de l'annada (e la causa de mon còp de sang queu mandin emb la dròlla sortida deu monde de Barbie).
Vau pas ne'n far una analisi savanta aquí, n'ai pas lo bagatge per 'quò. Ne'n mai de quò, i a lo joèb de Monsur Cavaillé (e quante escrive quò, qu'es pas una mocariá mas dau respect)(ne fau pas que romar sus mon joèb :).

Ai 'chaptat queu libre perqué sei curiós. Voliai lu balhat a ma mair (1) mas ela a mai aimat autre chausa. Segur que perd ren au chamjament. Queu libre es una entrada dins la lenga. Es de bon legir, clar dins las esplicacions, sus las letras, sus la fonetica. Quò es vertadierament ben escrit, insiste. Lo perpaus es qua'iment totjorn enlusit per quauques exemples.
Ai 'gut un regret : veire mens d'una pagina sus lo Lemosin (pense qu'era prevut de far d'autres libres mas l'autor es mòrt avant de poder 'chabar son obratge).

«Lire et écrire l'Occitan» de Raymond Chabbert chas Vent Terral.

notas : de l'orthographe : cercamon, de la langue française : le site

1- despuei que prene de las leiçons per correspondéncia, ela es un pauc mens sus la defensa, mon pair maitot, quante lors pose de las questions sus lo vocabulari (e me de lors portar veire mos devers coma lo grand dadet que sei, de las vetz, vos dise).

L’accent écrit indique toujours la voyelle accentuée :
vaquí, aquò, vendrà, nívol, nèci.

Quand il n’y a pas d’accent écrit, ce qui est le cas le plus fréquent :
- les mots terminés par une voyelle (ou par voyelle+s) sont accentués sur l’avant dernière syllabe : dròlle, amiga, fenèstra

- les mots terminés par une consonne ou une diphtongue sont accentués sur la dernière syllabe : polit, perfum, ostal, burèu

1°g : en + R+ ant > chantant, donant, acabant, parlant...
2°g : en + R(+ iss )+ ent > florissent, causissent, legissent....
3°g : en + R+ ent > batent, podent, volent, disent, fasent, sabent....

èsser > en estant o en essent
aver > en aient o avent

-Los enfants son sofrents

-Es en parlant qu’òm se pòt comprendre
o en parlant, òm se comprend

-Doblides pas las flors en venent
o en venent, pòrte las flors

-Tot en risent sortiguet
o en plorent, dintret dins la sala

Lo condicional se conjuga emb lo mesme radical que lo futur mas las terminasons son :

-riá, -riàs, -riá, -riam, -riatz, -rián

cantariá, cantariàs, cantariá, cantariam, cantariatz, cantarián
floririá, causiriá, ausiriá…
batriá ... voldriá, diriá, fariá, poiriá, saupriá...

seriá... o siriá
auriá...

Condicion : Ai pas leser de venir > S'aviá leser, vendriá (lm) (s'aviái léser, vendriái (lg))
Possibilitat : Ai pas leser de venir > Aguèsse leser, vendriá

Pense pas que li parlaras > Pensava pas que li parlariàs
S'aviá de l'argent, partiriá
Aguesse d'argent, partiriá o s’aguesse d’argent, partiriá
Se gausava, ririá > Gausessa, ririá.
S'aviá gausat, auriá rigut > Aguesse gausat, auriá rigut.

Subjontiu present :
- 1er grope : R + -e, -es, -e, em, etz, en
Chantar : chante, chantes, chante, chantem, chantetz, chanten.
- 2ème grope :R + -iss a (/e), -issas, -issa, -iss am (/iam), -iss atz (/iatz), -issan
Bastir : bastissa, bastissas, bastissa, bastissam, bastissatz, bastissan.
- 3ème grope : R + -a (/e) , -as, -a, -am (/iam), -atz (/iatz), -an
Batre : bata, batas, bata, batam, batatz, batan.

ÈSSER : siá, siàs, siá, siam, siatz, sián
o siaja, siajas, siaja, siajam, siajatz, siajan

o siàia, siáias, siàia, siaiam, siaiatz, siaian

o sàie, sàies, sàie, sàiam, sàiatz, sàian  

AVER : àia, àias, àia, aiam, aiatz, aian

o àie, àies, àie, àiam, àiatz, àian

o aja, ajas, aja, ajam, ajatz, ajan 

Exemples :

Sei dedins > Li agrada que sia dedins
Parle mai fòrt > Voletz que parle mai fòrt ?
Chante > fau que chante
Es malaut > Se pòt que sia malaut
Venetz me veire > es possible que me vengatz veire