Un jorn t'i tornaràs far !

1er groupe :

Rad + ei ~i ~eri, ères ~eras ~ès, et, èrem ~èram ~etem, èretz ~èratz ~etets, eren ~eran

Parlei / parleras / parlet / parlèram / parlèratz / parleran

2ème groupe : R + gu-ei, gu-eras, gu-et, gu-èram ~gu+etem, gu-èratz ~gu+etets, gu-eran

legiguei / legigueras / legiguet / legiguèram / legiguèratz / legigueran
(id : ausir, causir, florir…)

CONJUGASONS EN LEMOSIN.

Vèrbs dau 1er grope :
Radical + ava, avas, ava, àvam, àvatz, avan ~ avon
Chantar : chantava, chantavas, chantava, chantàvam, chantàvatz, chantavan

Vèrbs dau 2nd grope :
Radical + suffixe iss + iái ~ iá, iás, iá, iam, iatz, ián
Florir : florissiá, florissiás, florissiá, florissiam, florissiatz, florissián

Vèrbs dau 3èm grope :
Radical+ iái ~ iá, iás, iá, iam, iatz, ián
Bater : batiái, batiás, batiá, batiam, batiatz, batián

ÈSSER : èra ~eria, èras, èra, èram ~ eriam, èratz ~ eriatz, èran
AVER : aviái, aviás, aviá, aviam, aviatz, avián

CONJUGASONS EN LEMOSIN.

1er grope :
Parlar + ai, às, á, em ~ am, etz ~ atz, án. [1]
Parlarai, parlaràs, parlará, parlarem, parlaretz, parlarán.

2ème grope :
Florir + ai, às, à, em, etz, àn
Florirai, floriràs, florirà, florirem, floriretz, floriràn.

3ème grope :
batr-ai, far-ai, dir-ai, voldr-ai, vendr-ai, às, à, em, etz, àn
sauprai (saber), poirai (poder), caldrà (cal, il faut)...

ÈSSER > serai, seràs, serà, serem, seretz, seràn
AVER > aurai, auràs, aurà, aurem, auretz, auràn

Nòtas :
1 - lengadocian : parlar + ai, às, à, em, etz, àn.

CONJUGASONS EN LEMOSIN.

Vèrbs dau 2° grope
LEGIR : lège / lèges / lèg / legèm / legètz / lègon [1]
SORTIR : sòrte / sòrtes / sòrt / sortèm / sortètz / sòrton

Vèrbs dau 3° grope
SABER : sabe ~ sai / sabes / sap / sabèm / sabètz / sabon
VOLER : vòle / vòles ~ vòls / vòl ~vòu / volèm / volètz / vòlon
PODER : pòde / pòdes ~ pots / pòt / podèm / podètz / pòdon
DIRE : dise / dises / ditz / disèm / disètz / dison
FLORIR : florissi / florisses / florís / florissèm / florissètz / florisson
CREIRE : crese / creses / crei / cresèm / cresètz / creson
VENIR : vene / venes / ven / venèm / venètz / venon
VIURE : vive / vives / viu / vivèm / vivètz / vivon
BEURE : beve / beves / beu / bevèm / bevètz / bevon
METRE : mete / metes / met / metèm / metètz / meton
COMPRENE : comprene / comprenes / compren / comprenèm / comprenètz / comprenon


Nòtas :
[1] Exemples en lengadocian :
Legir : legissi / legissis / legís / legissèm / legissètz / legisson
Sortir : sòrt(iss)i / sòrt(iss)es / sòrt(ís) / sort(iss)èm / sort(iss)ètz / sòrt(iss)on

ÈSSER : sei ~ sui | ses | es | sem ~ som | setz | son [1]

AVER : ai | as | a | avem ~am | avetz ~atz | an

FAR : fau | fas | fai | fasem | fasetz | fan

ANAR : vau | vas | vai | vam ~ anam ~ 'nam | vatz ~ anatz ~ 'natz | van

Exemples :
-Sei content de demorar en vila ? E òc, sei content de demorar en vila.
-As besonh d'ajuda ? E òc, ai besonh d'ajuda.
-As un numèro de telefòn ? Òc, ai un numèro.
-Fau [2] èsser d'ora > Pèire es d'ora.
-Fau [2] èsser totjorn prudent > Joan es prudent.
-Fau [2] aver lo coratge de parlar > Miquèla a lo coratge de parlar.
-Volètz pas far la grèva, mas los obrièrs vòlon far la grèva.
-Vas al cinèma ? E òc, vau al cinèma.
-Fas [2] la cosina ? E òc, Fau la cosina.

Nòtas :
[1] varianta regionala per lo lengadocian
soi ~ siái | ès ~ siás | es | sèm | sètz | son
[2] Faler (òc lm)= vèrb CALER (òc lg) se conjuga coma FALER (òc lm) e es diferent de FAR :
indicatiu present : fau, ind. imperfait : faliá, ind. preterit : fauguèt, ind. futur : faudrà,
subjontiu present : fauga, subj. imperfait : fauguès
condicional : faudriá
CALER : cal, caliá, calguèt, caldrà, calga, calguès, caldriá.

Los promons son pas emplegats exceptat per insistir sur l'identitat des que fa l'accion e après una preposicion, fòra ne'n Lemosin.

ieu/iò ~ me | tu ~ te | eu, ela
nos ~ nosautres (-tras) | vos ~ vosautres (-tras) | ilhs, elas.

Chantar : Chante, chantas, chanta, chantam, chantatz, chantan (~-ton).

1 - Adjectius
Daus chapeus negres > De raubas negras
Un discors baug > Una paraula bauja
De rasims madurs > De peras maduras

2 – Substantius
Un artista / una artista
Lo dentista / la dentista
Lo lector / la lectritz
Un actor / una actritz
Lo chirurgian / la chirurgiana
Lo jardinièr / la jardinièra

3 - Participis passats
De rius assechats > De ribièras assechadas
Un portal dobèrt > Una pòrta dobèrta
L'ostal es bastit > La granja es bastida
Lo mot es dich > La paraula es dicha
Lo libre es vendut > La veitura es venduda
Pèire l'ai vist > Maria l'ai vista
Lo messatge, l'ai escrich > La letra, l'ai escricha

Nòtas : metre (mes, mesa), dire (dich, dicha), prene (pres, presa), far (fach, facha) veire (vist, vista) dobrir (dobèrt, dobèrta) escrire (escrich, escricha) an de participis passats irregulars.

1 - De lo > del (lengadocian lg) =dau (lemosin  lm)

Lo fuòc > la chalor dau fuòc
Lo pan > lo gost del pan

2 - De l’ : pas de fòrma contractada

L’ivèrn > Lo freg de l’ivèrn [1]
L’òme > La testa de l’òme

3 - De la : pas de fòrma contractada

La fèsta > Lo jorn de la fèsta
La paret > La color blancha de la paret

4 - A lo > al (lg) =au (lm)

Ai parlat au vesin dau bruch (j'ai parlé au voisin du bruit)
Done d’òsses al chin

5 - A la : pas de fòrma contractada

Parle a la drolleta, parle a la vesina
Vau a la fenèstra per veire los vesins

6 - Per lo > pel (lg) = per lo (lm) // Per la : pas de fòrma contractada

Marcha per la carrièra [2]

7 - Sus lo > sul (lg) = sus lo (lm) // Sus la : pas de fòrma contractada

Passe sul pont de riu. Passe sus la rua

Escrive sus la taula. M’assète sus la chaisa [2]

8 – Pluriels

La brancha daus aubres (dels arbres = > lg)
Lo trabalh de las mans

Nòtas :
1- i a pas d'acha, h, iniciala
2-  Atencion, la carrièra e la rua o "la rue" en francés. riu = ruisseau. "chaisa" en óc lm mas "cadièra" en óc lg.

1 - Transformar : singuliar > plural
L'amic > Los amics
L'òme > Los òmes
La femna> las femnas
La veitura> Las veituras
La botelha> las botelhas
Una poma> De pomas

2 - Transformar : indefinit > definit
Una pola > La pola [1]
Una filha bèla > La filha bèla

Nòta :
1- una pola limosinada es una galina lengadociana còma me diguet ma granda. E lo jau limosin es un gal.