Un jorn t'i tornaràs far !

Jean-Baptiste Chèze was an Occitan -and French- language author from Limousin. He was born on 1870 and died on 1935. He is only know as "Jean-Baptiste Chèze" even for occitan speaker. Don't try to search something about him on ouisquipedia ;-)

J.B. Chèze era un autor lemosin de lenga d'òc e francesa. Nasquet dins l'annada 1870 e moriguet ne'n 1935. Fuguet un grand poëta lemosin e fuguet maitot felibre, adonc un pauc moralisator sus mai d'un subject, ço que pòt far que l'òbra sembla auèi aver un pauc vielhir, mas l'estil e la maitrisa daus subjects es qua'iment sens parrier per la perioda d'aprep la guerra de 1914-18.
Mai d'una vetz, siguet inspirat per la cultura populara, de la vita emb 'na lenga mai que mai viva, lenga presenta dins de las nhòrlas plan risentas.

Dins "Oeuvres complètes", l'edicion dau centenari chas Lemouzi, podem legir que l'òme dins un prumier temps aviá quauques escrupuls de veire publiar de las nhòrlas jutjadas vulgaras.

Veire sus "livre-rare"

~~oOo~~

Lo jutge e lo voleire

Totjorn per quauque endrech coquin se laissa prener. Coma podriá ieu far per zo vos far comprener ?

Per aver panat los lapins
D'aquela paubra Guilhaumela,
Pierrot fuguet barrat dedins
E trainat en coreciunela.
Coma podetz vos figurar,
Se defendet plan coma un diable.
Mas lo jutge era pas aimable ;
I disset, per la i barrar :
- E los tesmonhs que t'an vist fúger (1)
Divendres ser, que ne'n fatz vos ? (2)
- Qu'es dos menteires, monsur lo jutge !
Quò n'es pas verai ! Qu'era dijòus ! ...

Contes e nhòrlas de Jan de la luna.

Nòtas : 'quela vetz ai tornat grafiar lo texte (1932). Aviá dins un prumier temps revira "~vouler" per "volor" mas, coma ai trobat "menteire" per "~menter" (e non pas "mentor". "Mentor" es benleu mai popular mas l'ai pas trobat ni dins lo "vocabulari occitan-francés / J.Roux", ni dins lo "dictionnaire normatif limousin-français / G.Gonfroy"), ai preferat respectar la sonoritat dau tèxte, ja fòrça esluenhada per l'adaptacion classica.
1/ Fúger = fugir
2/ Fatz = fasetz.

Dos monges bodistas per una serada de grand frech s'eran conhats dins 'na chauna. Lo mai vielh per passar la nuech e se chaufar un pauc prenguet una estatua dau Boda per i botar lo fuòc. Lo jòune protestet ne'n disant que non, l'estatua era sacrada. L'ancian diguet que faliá dau fuòc per se chaufar la nuech. L'endeman mandin, lo vielh boirant las cendres diguet au jòune :
" Dins lo còrs dau Boda i a un diamant de clachar, ai beu charchar dins los tisons, ne'n trobe pas, am deguts bruslar dau buesc e sem vius."

Divendres, sei 'nat far quauques pervesions dins un minimerchat, dins lo rai daus chocolats tendencia graissa ganhonosa, i aviá un tipe que credava sus 'n'autre :

"Dieu le voit que tu as regardé les "Mon Cheri©". Il le sait qu'il y a de l'alcool dedans, tu vas aller en enfer !"

E ben visa me quò, es pas un banturle lo diu daus evangelistes (evangelistes benleu, aviá pas mon mesuror de la conaria per saber).
Dissabde, jorn de bujada, monsur Hassan ven per causar un pauc emb de la gent e se far paiar un cafe. Queu dissabde, boite un pauc, me ditz :

"Je comprends pas, je fais mes 5 prières, j'ai fait Ramadan et pourtant je suis tombé du trottoir..."

Ai manquat dire que los antibiotics, quo es pas automatic, mas bon, l'aime ben queu pitit vielh, ai paiat un cafe e l'ai plangut. Oc-es, ai un cur.
Sus lo chamin dau retorn, lo tipe dau cafe crestian (costat secta, lo tipe es virat de totas las organisacions catolicas de la vila) se far prendre sa veitura per la forriera.

"Nòstres pairs dins los ciaus, restatz-i, restarem sus la terra que pòt èsser tant brava" J. Prévert.

Mas la dimenjada era luenh d'èsser 'chabada e zo sabiá pas. Dissabde ser, 'nava dins los bòscs veire se lo lop, mas non, quò fai freg, adonc anava chas mon ancian amorós per rencontrat son noveu. Avem parlats un pauc, de tot de ren, subretot de ren, quante lo noveu me ditz :

"- Tu es vegan, un gardien des plantes !
- Quoi ?
- un vegan ! ! !"