Un jorn t'i tornaràs far !

Lo prumier, la prumièra que me balha la responsa o b'etot 'na responsa 'cepta aurá ma reconeissença e un topinon de confitura ; fau be balhar envèia a la gent de far 'na responsa ;-)

Am mestier daus intelectuaus per dire las chausas (1). Son quauquas vetz daus escalators de bon usatge per ne pas prendre tròp de temps de montar la montanha d'a pè, emai montar tot sol 'na costa rendesse pas pus colhon. Mas
- quante daus filomediats (2), coma lo Finklielkraut que se planh que Chomsky es l'un daus tipes lo mai legit dins lo monde (3),
- quante qua'iment tots los intelectuaus de França se son enganats dins la maitat dau sègle passat,
- quante l'espaci mediatic, e subretot la televicon an 'na tela importança dins la vita de tant de monde,
laidonc, un film coma « Chomsky & companhiá » es 'na bufada d'aer fresch. Un intellectuau es una persona que vòl nos far pensar coma se, Chomsky vòl nos far pensar per nos-mesma.
Aquí dedins i a quauques utilhs per comprendre coma marcha lo sisteme mediatica, pauc d'utilhs (4) mas lo film prend lo temps de la demonstracion, de l'esplicacion e balha la parola maitot au Baillargeon (e un liam per los provençaus ;) ) o b'etot lo Jean Bricmont. Ne'n mai d'aquò, lo Mermet voliá esclarzir las chausas sus Chomsky traitat de negacioniste mai d'una vetz (2).

Avem benleu mestier daus intelectuaus mas am besonh subretot de raivar un pauc nos vitas e per 'quò, i a los artistes, los films. Quò es emb un tau èime que me sei trobat convidat per veire HOME© chas daus amics, chas daus ancians amics.
La bola bluia es tota pita e ben sola faça a la ventarola celesta, e lo Arthus Bertrand colhona beucòp dins sos comentaris sus de las « tant bravas » imatges. Quò eriá la prumièra vetz que visava un de sos films, sei pas tòst preste d'i tornar. Dau còp, la gent que me convidaten :

[] an minjats mon clafotís avant de me fotre defòra,
[] n'avian lur confle de m'auvir bufar totas las cinq minutas,
[] an vougut desbatre (5).

Disián que la planeta marchava pas la jamba gaia e que bon, anavan trobar la solucion... Aguí dau mau per esplicar que 'queu film es un espectacle, ren de mai, un espectacle per la televicon, un espectacle  per vendre de la propaganda avant e aprep, per parlar de PPR. I a p'unas eidèias aquí dedins, e que fòra l'esemple d'un imòble inaugurat dins l'ecò-quartier en Alemanha, i a de bravas imatges e ren, n'an qu'a veire « paísatges manufacturats » per se devoidar la testa.

Me tirí de chas ilhs quante un daus tipes parlet de las fruchas e se posava la question de coma-far-per-ne'n-trobar-de-sason-dins-un-supermerchat, faliá inventar un « label ». Respondí : « un de mai ! Adonc daus controlors, daus papièrs...» 'Nar au merchat es quand mesma pas tant mauaisat que quò per daus vilauds, tot coma far viure los labels eisistants. 'Nar traucar lo pont lo dimenc per culhir dins los vargiers chas l'ortalier o b'etot sus las ribas de Leira es tot aisat, mas fau zo voler e se surtir los dets dau cuou.

E Jan dau Melhau per aténher l'Universalisme !

Per çò que los mesma m'an qua'iment traitat de passeiste quante saugueten qu'estudiava l'occitan, parle de la « Letra au darrier pacan dau Lemosin si non es desja mòrt », un libreton autrament mai remirable que lo film dau Arthus. Eu conta l'istòria de l'umanitat despuei los chaçadors e culhidors juscantau darnier jorn ente las vachas fugueten liadas, sens obludar l'èime prionda daus gatges.
'Queu libreton dins las doas lengas, francésa e occitana, sus 45 paginas, ieu lo vese coma un « acte fondator » de mai per la descreissença, coma an pogut l'estre los  libres dau Thoreau.

Segur 'queu libre tornará èsser decubert dins quauquas annadas quante las glaças daus pòles aurán 'chabadas de fondre sos los gas daus elicoptères de l'Artus,  benleu tròp tardier. Lo libret balha pas de receptas, aquò non ! Balha solament l'endrech, lo moment ente las chausas an mau viradas, coma 'na bòrna dins un forchadís per marcar 'na direccion. Segur que per Melhau, sem mau barrats, 'queu libre ne'n es lo tesmonh, de legir e vista, tant qu'avem la lumièra.

« Bradadau !
Un darrier còp, mon frair, te parle dau chastenh, de la peira, dau teulet, que se mariden de país, ente vese mas tòlas que plastic qu'eslusissen de faussa clardat dins la granda nuech de nòstra mòrt sens dòu. »

Adonc, un amic de l'amic de la benleu futura probable atachada dins lo cabinet dau Joan Pau Besset m'a balhat 'na recepta per far de la bierra de sicaud, l'autre nom dau secant.

'La m'a solament dich de boirar un bòl de flors, un culher de levadura dau bolangier, doas de sucre dins una botelha sens obludar de l'emplir d'aiga. 'Tencion de pas la barrar ermeticament perqué i a produccion de gas. Dos jorns aprep i a un produch que sembla de la bierra blancha., filtrar e conservar dins lo refrigerator.

'La es minharda la ganhanta mas sens las quantitats bonas, ai realisat un liquide que pudít, pas pro gasós per èsser 'pelat bierra o limonada, pas bon dau tot.

Ai fach quauquas charchas sus la tiala per trobar doas receptas europeènas, de circonstanças laidonc. La prumièra, quò es dau "kvass", una bevenda populara l'estiu.

Kvass citronat :

• 4 litres d'aiga,
• 500 g de sucre,
• Lo jus e un pauc dau peu de 3 citrons,
• Un culher de levadura dau bolangier.

Fau boirar tot aquò dins 'n'aigièra e laissar pausar 3 jorns dins un endrech fresche. Aprep, fau embotelhar dins de las botelhas de limonada.

Kvass pomat :

• 1 kg de pomas,
• 100 g de sucre,
• 200 g de miau,
• 4 litres d'aiga,
• 1 culhèra de canela,
• 1 culher de levadura dau bolangier.

Tranchar las pomas finament, las pausar dins una caçaròla, versar l'aiga freda e portar juscanta que quò bulhissa. Tuar lo fuòc e laissar bonhar 3 oras. Filtrar l'aiga dins dins topina, botar i lo sucre, lo miau, la canela, la levadura. Cubrir coma una pelha e esperar 3 jorns avant de filtrar, embotelhar, bochar e conservar dins un endrech fresche.

La seconda recepta es aquela d'una de limonada perfumada au gingembre. Per 10 litres :

• 600 grs de sucre poderós,
• 2 citrons,
• 1 culhèra de levadura dau bolangier,
• 1 ponhada de rasims secs,
• 1 ponhada de telhòu,
• 6 cl de vinagre.

Far bulhir los 10 litres d'aiga per i versar lo sucre, lo telhòu, los rasims. Puei los 2 citrons copilhats-esbocinats.
Pausar per far fredir, botar lo vinagre e la levadura.
Tornar pausar 36 oras, filtrar e embotelhar sens las emplir. Esperar 2 jorns avant de beure. Quò es bon 10 jorns, pas mai e fau far 'tencion a la produccion dau gas.

Ai reçaugut la setmana passada lo libret que parla dau trabalh de l'IEO dau Lemosin sus l'aiga sus lo plateu de Miuvachas (ente i a Tarnac) : un trabalh d'estuda, de collectatge, d'escota.

Un trabalh que balha a veire la plaça de l'uman dins lo paísatge, coma 'queu-quilh chamja la natura, un pauc, beucòp mas pas mai que n'i a mestier.

Un trabalh per montrar un espaci ente la gent fan pas quau que siá, ente que siá, quante que siá. Son, quela gent, los paísans, sos la dominacion d'un temps que compta las oras en maus d'eschinas, a grandas penas, en sufrança.

Un trabalh sus l'aiga, lo biais de la nomar, 'pelar son trabalh, son saber-far, sos utilhs.

'Na miràudia !

Un darnier mot sus la fòrma dau libreton, un quasernet espiralat, un pauc coma 'queu de viatge, plan bona eidèia.

• Librariá occitana - Botica de l’Institut d’Estudis Occitans dau Lemosin - 26, rua Viena-Nauta (rue Haute-Vienne) - 87 000 Lemòtges
• Telefòne & telecopias : 0 555 320 644 - libraria.occitana@free.fr
• Lo pretz : 16 € 00

Secant per suaüc ~ suaücar ~ sieicar ~ suaücau, mots daus lemosins trobats dins lo diccionari normatiu, e, sambuc ~ saüc per los lengadocians.

Per far ~2 litres de siròp, fau :

• 0,150 kg de flors (~ 'na trentena de testas)
• 1 litre d'aiga
• 1 kg de sucre blanc
• 0,5 kg de sucre ros
• lo jus de 3 citrons

Tant de sucre perqué quò es un siròp, ai mesma trobat de las receptas emb 2 kg de sucre per 1 l d'aiga. Los dos tipes de sucre son 'na fantasiá, lo sol sucre blanc pòt far, coma lo sol sucre ros, mas boirar los dos tipes chamja la color dau siròp.

'Quela recepta permes de fonçar un mòtle de 30 cm de diametre.

• 250 g de farina
• 150 g de burre esbocinat en pitits dats
• ~ 50 g aiga tèbia
• 1 culhier d'òli (1)
• 1 pincada de sau

1. Dins 'na topina, trabalhatz la farina, la sau, l'òli e lo burre per aver un boiradís coma daus gròs gruns de sable.
2. Fatz 'na font, botatz un pauc d'aiga puei boiratz per lo mitan, una vetz, puei doas d'aici a aver una pasta omogèna.
3. Fatz 'na bola sens pastonar de tròp
4. Laissatz pausar 'na demiei ora avant de l'usar

Metòda emb un uòu :

Emb la farina, la sau e l'òli, cassatz un uòu, boiratz.

Metòda sens burre :

250g de farina complèta mesclada emb l'aiga, la sau e l'òli. Boiratz 5-10 minutas, estalatz còp-sec, laissatz pausar dau temps de preparar la garnitura.

Una pasta per far : de las quichas, de las tartas au porrat, tomatas e chabra,  de las tartas aus peras, pomas, prunas...

Esemple : tarta a la rebarba

Fasetz la pasta ;-) botatz la dins lo mòtle emb una fuelha de papier sulfurisat entre la pasta e lo mòtle.

Copilhatz la rebarba en dats, la blanchir (la trempar 2 minutas dins de l'aiga bulhanta), puei l'esgotar.

Far lo materiala : dins un topinot, boiratz 50g de farina emb un uòu, 50g de sucre, 150 ml de lach o b'etot de la crèma liquida.
Dins lo mòtle empastat, botatz la rebarba, lo materiala. Enfornatz tot quò 40 mn, forn t 6-7.

Per la gent qu'an un forn gaz, picaretz 'quí per veire la correspondéncia gaz-electricitat.

Quò es una faiçon fòrça economica d'aver 'n'entrada o per far 'na salada composada.

Quauques eisemples de germatges aisats e un dorsier complet aquí, de las fotòs sus lo blogbiò.

Per ne'n saber mai sus l'interès nutritiu de las granas germadas, picatz lai-sus.

Recepta prumièra :
- dau ferment (un iaort dau comerci o de la darnièra produccion)
- un litre de lach (cru o UNT-Ultrà Nauta Temperatura)
- 'na culhiera de lach sec (ne'n podra)

Avant de tot boirar, lo lach pòt estre chaufar 5-10 minutas. Autrament, fau boirar lo tot, versar dins daus topinots de veire o de terra, mas non cuberts.

1 - Dins un cuechvapor :

Eu deu èsser mes en rota un pauc avant per chaufar lo bac plastic. Dins queu bac, botatz los pitits pòts, puei versatz lo boiradís. 'Lumatz lo cuichvapor, 20 minutas, a la fin d'aquela 20 minutas, empelhatz lo cuichvapor per 8 oras coma v'autres fatz quante vos bendelatz per tres torns de cacha-nas. Eidèia : me prepare totjorn los iaorts lo ser, adonc, lo cuichvapor es empelhat per la nuech.

2 - Dins un bac plastic :

Botatz dedins los topinots de veire o de terra, versatz i, dins los pitits pòts, lo boiradís de lach, puei versatz de l'aiga chauda entre los pòts. Cubretz e empelhatz per una nuech per eisemple. De la vetz, los iaorts son pas pres, quante 'quò 'riba, surtetz los pitits pòts, gietatz l'aiga freda, tornatz los pitits pòts dins lo grand, tornatz far chaufar de l'aiga e versatz entre los pòts. Cubretz, empelhatz un còp de mai.

Preparacion basica : dins una aiguièra de veire o de plastic (ne jamai far tochar lo quefir  e un gatge metalic) :

• 1 litre d'aiga filtrada (tipe Brità©) o de l'aiga embotelhada
• 8 bocins de sucre (~ 50g)
• lo jus d'un citron
• un fruch sec (tesmonh : pruna, rasin, figà)

Boiratz lo sucre dins l'aiga, lo jus de citron puei gietatz i las granas e lo fruch tesmuenh. 2 jornadas d'espera e quò-i-es. Las fotòs son 'quí.

Tencion : chausissetz lo mòtle segon vòstre cuechvapor, per ma pera, quò es un gatge plastic recuperat. Dau temps de la cueisson, mesfiatz v'autres dau niveu d'aiga dins lo cuechvapor.

Coma lo pan entau fach es de las vetz un pauc umide, podetz lo botar 5 mn dins lo forn per lo sechar. 'Queu pan es espés, la mija qua'iment sens trauc.

Adonc prenguí ma bicicleta, anguí sus los bòrds de Leira per jugar los chaçorculhors a la pita setmana. Trobeí vite de las flors engrapilhadas, blanchas dubertas, perfumadas, sucradas coma  un prumier poton. Ne'n emplissí ma biaça per far daus bunhets e de la gialada.

- D'aicí aquí, 'queu bilhet cassa pas tres pautas a una aucha !
- Ieu sabe, mas ten 'na minuta, deve 'nar aidar la veisina qu'es aprèp netiar la soá verandà despuèi chas me...
- Tota 'na vita !
- Òc-es, quo es ela que m'espauset a l'instant lo subjèct d'aqueu bilhet.
- Quò es de dire ? Sei a l'espera d'una revelacion !

- Te l'imite : « Aaaaaaaaa de las flors d'acacià, quo es per far daus bunhets ? »
- Me : « Non, los ai minjats a mieijorn, quo es per far de la gialada »
- Ela : « De la robineta, sabetz far la robineta ? »
- Me : « De que ? Non, per far de la gialada de flors d'acacià ! »
- Ela : « Ebe ! Quò es ben parrier »
- Me : « Per netiar la verandà, l'aiga tomba d'aquí, ai un joèb a tenir ! »

- Compren, las novelas tecnologias o b'etot la tuar emb son compressor, fau chosir !

Queu bilhet tapuscrit dau temps de refredissament de la gialada per parlar de ren, per botar non pas de las fotografias daus bunhets perqué sei un pau pòrc e ai preferat me far petar lo bedau d'aquela recompença meritada dau chaçorculhor que non pas jugar emb lo chause numeric. Non de las fotòs de las flors aprèp bonhar dins la pita selha, 'na fotografia per ren.

* mesfia, la robineta es pas a las goiatas çò que lo robiner es au pitis garçons... La robineta ven dau classament asardós de la debuta, de legir sus la ouisquipedià.

En Ondas | Marcés plan, enquera 'na vetz a Domenja Lekuona per 'quela votz e la qualitat de l'emession.

Segre lo liam per legir (e auvir maitot) sus la tiala.

Per la pita istòria, me sei dich :
Bon, aquí grand ses dins lo grand nòrd, adonc marcha pas far chiar la gent dins 'na librariá per lu comandar, una banda dessenhada occitana en quò sus, marcha butinar la tiala coma lo prumier tipe moderna au jorn d'auèi. Laidonc, butiní la tiala, per l'aver sens transpòrt mas la prumièra vila de livrason erá : Arras.
Pertant queu grop a una agença a Orleans. Laidonc i vau lo comandar directament sens usar dau debordament tecnologic metut a ma disposicion per la vita moderna.
Me presente au pitit minhard de l'entrada de la librariá, lo goiat me damanda de las novelas d'un libre que me conselhet, am bargasat un pauc e li passe comanda perqué segur, un libre occitan quo es pas possible de lo trobat dins lo grand-grand nòrd.
'Quí lo tipe me 'restet : Monsur, l'am dins los raijadís !

Es pas bela la vita de las vetz per queu-quí que decida de li sorire.

Un pur plaser... la banda dessenhada (las relacions emb la gent de la librariá maitot, mas sei pas 'quí per contar ma vita privada). Es-quò pas ? ? ?

Adonc, vau vos parlar de la serada "descreissença & cultura" tematica larja per dire sus los libres que nos an aidats, guidats, servits sus lo chamin de la descreissença ; los libres mas los films o las musicas maitot. La lista balhada queu ser es pas estada enquera tornada copiada sus lo joèb, bote 'quí l'adreça mas vos faudrá i 'nar mai d'una vetz.

Sei estat estonat que de la gent tant despariers aguessen legits tant de libres identiques, o vut los mesma films.

Dins 'quela amassada, sei pro fièr, e un joèb quo ser per far lusir l'embonilh, sei pro fièr d'aver conhat dins los-libres-que-m'an-guidats-dins-un-biais-descreissent daus autors coma Giono, segur, mas tanben de la gent coma lo Micheu Chapduelh (L'arquibaunobiliconofatz, un temps per viure...) o coma la Benedicta Bonnet. Quante dise sei fièrt, quò es que i a pas 'gut mestier de balhar de las esplicacions nautas coma las montanhas de Beauça sus lo perdequé l'occitan. Sens far de militantisme per un policulturalisme, son de la gent que saben comtemplar las produccions de las autras culturas. Un tèxte coma « frucha en subrevita » los a interessat tant per la lenga que per los utilhs nomats « los boiradors » o « lo topin negre », perque son representatius d'una possibilitat de far quauquaren autrament que la machina nucleara ; e lo tèxte  parla  vertadierament  d'un autre biais de viure que lo nuclear.

Sens lo suport de la lista, per la minuta dins la memòria tecnolhassa d'un ordinator nucleorisat, vau 'chabar 'quí 'queu bilhet per preparar un brolhon per lo bilhet sus la jornada de las granas.

~~o(°!°)o~~

Dins l'espera d'aqueu bilhet, 'na videò.