Un jorn t'i tornaràs far !

La cosina :

Per la licor, quò es pas tant aisat, per 10 l d'aiga, vos fau :

• 5 l de flòrs (1 l = una cassairòla d'un litre sens tassar)
• 4 kg de sucre cristalisat
• 500 g de rasins secs
• 50 g de levadura dau bolangier
• 1 citron

Culhir las flors solas e las botar dins l'aiga. Far bulhir 20 minutas puei laissar fredir avant de filtrar l'aiga e gietar las flors.
Dins 'na topina, fau botar lo filtradís, los rasins, la levadura, lo sucre, lo citron e, laissar pausar 3 mes sens remudar (la topina deu pas esser barrada ermeticament).
3 mes aprep, fau sostirar una prumièra vetz, puei pausar 15 jorns de mai. Tornar sostirar e pueiprès embotelhar per 'na periòda d'una annada.

Quo es tardier per los granhons, bon, prene de l'avança per la gialada d'acacià (atz la recepta daus bunhets d'acacià 'quí, ela es balhada per lo gormand desconegut). Laidonc, per 2 pitit pòts de gialada, vos fau :

• 250 gr de flors d'acacià (los petals blancs pas mai)
• 0,5 l d'aiga
• 500 gr de sucre
• 2 gr d'agar agar.

Per balhar una fòrma mai semblabla a la de la confitura, pòdez botar dos bocins de fenolh o b'etot de rebarba dins l'aiga de la prumièra topinada.

Dins un bilhet titolat « Flors & libre », me fau aura parlar d'un libre. Dau temps de mon «private » cibergedon, ai legit mai que mai. Aviá 'bludat de parlar d'aqueu libre. Quò es fach !-)

FLOR DE MISTERI

Zo deve dire : l’ai pas trobada. Pertant,
quo es pas fauta de cerchar.
Anei aus Tres-Ciriers, a la cima dau vergier.
Damandei aus vesins, aus cosins, a la mair Lucía.
Legiguei lo Libre daus Morts
tibetenc, lo Libre daus Morts daus ancians egipcians,
lo Popol-Vuh, lo Kalevala. Legiguei los Saumes pagans*,
mai lo quite libreton de Didi Març. Tornei legir lo Libre.
P’ una flor. Pas la coa d’una.
Faguei un torn a Sanesrat**, a Ectabane***, a El Palo****.
Trobei daus paus, daus palencs, daus brochons.
Trobei daus aubres, de las marns,
de las vimzelas. Trobei pas la flor.
Visei jos las faugieras, jos los cancaridiers,
dins lo marc de café. Res de res. Passei veire
la familha, a Caul, a Bordelas, a La Bocòla,
a La Pomaliá, a La Bridariá. Escriguei au Papa,
a Matusalem. Escriguei a Champalimau. Rat’-flat’...
A la fin, n’aguei mon aiser. Me dissei : la trobarai
quand la cercharai pus. Esperei.
Espere totjorn. Sabe qu’existís. Mas ente ?

Misteri.

Nòtas : la novela es estada escricha per Joan-Glaudi Rolet, publiada dins Flors, Edicions dau chamin de Sent-Jaume e Institut d’estudis occitans 87 (1987).
* De Marcela Delpastre, par quilhs que zo saubrian pas.
** Los dos einocents - Jan dau Melhau, Institut d’estudis occitans 87 (1978).
*** Tombeau pour cinq cent mille soldats: Sept chants, de Pierre Guyotat, Éditions Gallimard, 1967 et 1980.
**** El Lugar sin límites (traduit sous le titre Ce Lieu sans limites), de José Donoso, Seix Barral editor, Barcelone, Caracas, Mexico, 1979, Biblioteca Ayacucho, Caracas, 1990, etc., pour sa version espagnole (Chili); Éditions Calmann-Lévy, 1974. Le livre de poche, 1980, et Le serpent à plume, 1999, pour sa version française.

Nòtas personalas :
'Tencion, legissetz pas « lo Libre daus Morts tibetenc » dins la prumièra revirada venguda, perqué, las prumièras eran realisadas per daus catolistes (dins las annadas 18xx), e 'quela gent vesen Diu© pertot. Las reviradas realisadas despuei las annadas 1950 son valablas, e mai d'una vetz, son « validadas » per daus universitaris de l'UNESCÒ. Per dire 'quò, me base sus daus perpaus de François Jullien.
Per lo « Popol-Vuh », damandatz « lo libre daus Indians "Mayas Quichés" ». Quò es la raconta d'una partida de la cosmogonia daus Mayas. Lo prumier libre es estat esbolhat dau temps de la conquista europeana, aqueu siguet sauvat per un Dominican, lo pair Fray Francisco Jimenez, ~ 1688.

Partida ouisquipediesca :

Joan-Glaudi ROLET - Lemosin
Nascut lo 23 dau mes de mars de 1950 a Saint-Germain-les-Belles (Viena nauta dins lo lemosin-airau nòrd-occitan) ente viu. Es professor de francés e d'occitan, collegi e universitat. Escrich daus tèxtes per las revistas : Lemouzi, l'écho du centre, La Clau lemosina e Lo Leberaubre.

Partida « jamai content quilhs lemosins » :

Dau temps de mon cibergedon, torní legir daus libres 'chaptats (o imprimats) per lo meschant temps. Trobí quò-quí dins lo librecon de normaliZacion dau CLO, atz ganhats un membre de mai, segur, coma los de la ouisquipedià.

[...] pagina 18 - 6 - L’airal nòrd-occitan pausa qualque problèma especific: similitud e interferéncia amb los parlars d’oïl sus sa frontièra septentrionala, pesada mendre de la creacion literària [NDR : segur que los ploucs saben gaire legir], esparpalhament dialectal, retards preses dins la mesa al ponch d’una normativizacion escricha, resisténcia a la miègjornalizacion de la decision [NDR : be, aürosadament !]. Mas tot comptat, l’autenticitat de la nòrma occitana tanben dins aquel ròdol, e mai la legitimitat de l’expression “lenga occitana” i fan uèi l’objècte d’una larga consentida que la caldrà instituir. Las temptativas en sens contra son pas pro fòrtas, socialament e culturalament, que pòscan desvirar aquel movement d’ensem. [...]

En Ondas | Domenja Lekuona - 10·03·2009

Veiquí 'na novela livrada d'aquela emission sus radiò país. Aime ben la votz de l'animatritz, pode ben lu conhar dins queu bocin de la tiala mondiala. Subretot, dins lo boiradís d'emission occitana, nocion presa 'quí au pus larja, quo es un plaser d'auvir 'na filha, e òc, saban parlar maitot.
Quò sens dobludar que lo somari d'aqueu jorn es mai que saborós : descreissença, premsa alternativa, musica esperimentala...

Segre lo liam per legir (e auvir maitot) sus la tiala.

vòstre peisson roge vai virar claustrofòbe, vos dròlles riscan de votar Sarkozy dins 3 ans, un auseu porriá mingar vòstre chin...

Per la recepta, vos fau :

500 g de farina de blat negre
300 g de farina de froment (la blancha pòt esser usada sans problèma)
40 g de levadura dau bolengier (subretot pas de la chimica)
2 culhieras a sopa d'òli
1½ l d'aiga
'na pincada de saul

accessòris : un fuòc de buesc, una galetiera, dau temps, una granda au canton...

Boirar las doas farinas dins 'na granda topina (emb los bòrds nauts), versar l'òli, la sau, la levura (aigada a part dins un veirre), puei l'aiga teda. Fau pastonar un brave moment puei laissar la pasta levar (de 2 òras d'aicí a la jornada).

Una vetz la pasta levada, dins 'na padela o una crespiera chauda, fau botar un pau d'òli, de la pasta, far cueire benleu 30 secondas un costat, 30 l'autre. 'Tencion, quò sembla 'na crespa mas quò es mai espés, per la tornar, fau usar d'un culhier ne'n buesc.

Be, minjar los, natura, emb dau fromatge blanc, dau sucre...
Bon apetit.

• 250 g de farina
• 150 g de burre
• 25 g de sucre
• 10 dl de crema frescha (o de la crema liquida)
• 1 uòu per la pasta, 1 per dorar.
• 'na pincada de sau

Boirar tot dins una topina. Desboirar la pasta emb vivacitat, pastonar emb la man sans esitar. Burrar un motle avant de lu chamisar (quò es de dire, cubrir lu motle burrat d'una fuelha de papier sulfurisat). I metre la pasta e daurar emb l'uòu (o solament lu jaune, coma v'autres voletz). Far cuèire 45 minutas, forn th 5/6 (veire las correspondéncias aquí fin de la pagina).

Per la pita istòria, ma mair poguet pas se tornar 'pelar còp-sec dau nom d'aquela galeta. Puei, lu nom tornat de'n prumier fuguet "chaulat" perdequé aviá 'guda vut sa mair lu far cuèire dins 'na fuelha de chaul. Coma faguí remarcar que me dins 'na fuelha de chaul, i metriá plus vitament "una fòrma de farcit per 'nar emb de la charn", 'la se metet a tornar charchar per me balhar "cresput" coma nom. Fuguí pas mai convencut emai siá lu mon d'aqueu bilhet.

V'autres lu sabetz benleu queu nom ? Sei prenor !

E per far s'esmalir los tuors de franchimands : l'autre dissabde aprep mieijorn, era per far ma permanença dins "lu luòc de la gaucha alternativa" d'Orleans. Coma i a gaire de monde que passen e per alisar lu meu costat "Oui-Oui©", faguet 'quela galeta per lu quatròra. Bon, ren de mau jusca aquí. Las quatre òras soneten, surtí la galeta e començi de la copar per la partatjar. Coma sovent los dissabde, i a mon "amic" de l'alternativa liberticida (AL), lo tipe pas-gai-per-'na-pruna dau PCF-CGT, e doas autras personas tendència SUD (lu sindicat) & "bebesançenot".

CGT-PCF : Aürosadament que Sarkozy es regent per la gent coma te !
Me : Perdon !
CGT-PCF : Fau aver de l'argent per se paiar los produits.
AL : Segur, emai siá 'na recepta lemosina, i a que los "bòbò" per far de las chausas entau.

Aquí deve ben dire que ne sabiá pus ente erá. I a un liam entre ma cosina e lu tsarkosy ? ? ? far de la recepta populara quo es "bòbò" ? ? ?

Bon, coma sei tròp colhon per m'estre tirar d'aquí leu-leu, 'chabet de copar lo gateu e vouguet ne'n balhar un bocin a la gent alentorn.

SUD : Quò sembla bon, qu'es quò ?
Me : Pòde pas te balhar lu nom perqué lu conéisse pas. Ma mair 'pela quò "cresput", mas pense que quò es pas lu vertadier nom.
"bebesançenot" : Ses pas d'origina francésa ?
Me : Se, mas vene aquí mai d'una vetz emb daus gateus de chas me, per partatj...
"bebesançenot" : Ses gentil, mas t'imagines la merda se totas las gents se meton de parlar son "patois"...
Me : 'resta 'quí emb 'quela... (los autres eran petar de rire, adonc esperava 'na camerá cachada e lo Jacques Roulant)
SUD : Laissa lu, sap pas tot quò.

-Te, la CGT-PCF, un bocin coma fòla vergonhosa, lu vales ben ! Sens dobludar que dins ma cosina quo es benleu coma dau temps dau Ceausescu per te, quante dubri la pòrta dau forn, me sembla auvir lu tsarkosy.

-Te, lu liberticidor, un bocin avant que raives d'organisar un kolkoze ente los preisoniers politics vendron la mesma merda que carrefour© !

-Te, lu "bebesançenot" un bocin per minjar coma ton amic omofòbe de la LCR (aquì lo regent de la LCR a vertadierament un probleme emb los gais).

-Te, lu "Sudiste" as de la chança qu'am pas parlar de l'energia nuclear.

Soudain un inconnu vous offre... un coupe frite. La première surprise passée, cela fiche la patate, non ?

Ier dimenc, jorn daus reis, la Jipe/Cosèta se levet plan d'abora per 'nar chas lo molinier querre de la farina (200 g), chas lo fromatgier prendre dau burre (100/150 g). Dins l'espeçaria dau Victòr H. prendrá 1 uòu e 'na pincada de sau (± 5 g), sus lo retorn de çò qu'es pas 'na permenada, ne'n passant per la leira, n'obludará pas de collectar d'aus boçins de glaça dins la leira e la meitat d'un veirre d'aiga freja (± 100 ml). De las 06o00 jusca a las 08o00, nòstra Coseta sus lo chamin a 'guda lo temps de pensar sus la soá vita :

« Es quò 'na vita de ne representar qu'una forniera per mant amics ? »
« Perdequé quò giala quante i a mestier de far de las pervesions ? »
« Los Tenargais van-t-ilhs aimats 'na galeta clafida de compòta poma-peira-coduenh. »

Leu-leu, la veiquí de trapar un pitit bròc per i botar la sau e boirar. Dins 'na topina, ela versa la farina, crosa un potz per i botar un pauc de l'aiga salada. Devinatz 'quí l'accion seguianta : boirar, desboirar.

Vos fau boirar un còp de mai d'aici a aver una bola de pasta. De las vetz, 'quela bola es un pauc gaulhodosa. Sus la taula, vos fau espandre de la farina, surtir la bola de la topina e benleu la 'chabar de pastar un pauc, coma per la pasta brisada, subretot quand la bola es gaulhosa. Quò per aver 'na bola de pasta ferma.

1/ Veiquí 'ribada la partida la pus lonja. Vos fau 'na prumiera vetz, estalar, emb un roleu, la pasta ferma dins la lonjor, dins un rapòrt retangulari d'1 per 3 (veire lo dessenh). Oc-es, la Coseta es pas 'nat luenh dins l'escòla mas comença de comprener coma marcha "Inkscape".

Quo es dins lo mitan d'aquela lonjor que fau posar lo burre esbocinat.

2/ Plejatz la pasta per aver un carrat. La Coseta bota la pasta plejada dins 'na 'sieta puei 10 minutas sus la glaça 'massada, v'autres atz benleu un refrigerator, quò pòt aver la mesma utilitat.

Las 10 minutas son 'quí per metre la pasta e lo burre a la mesma temperatura.

3/ Tornatz estalar la pasta dins lo sens contrari, la plejar e la tornar de biais 10 minutas de mai au freg.

4/ Tornatz estalar la pasta dins lo sens contrari, la plejar e la botar 10 minutas de mai au freg. Aquela operacion deu esser facha 6 còps per lo mens, adonc una ora de trabalh.

09o00, los prumiers 6 pleis realisats, vos fau comptar 'n'ora de mai per tornar ne'n far 4 de mai dins un ritme d'1 per quart d'ora 'questa vetz.

Una ora, mas quo es ben pro per que la Coseta, un pauc furmic, suerta de la compota congelada preparada dau temps de la darriera. Ela prepara un banh d'aiga chauda per la decongelar. E, coma sap s'occupar, ne'n mai de velhar la compota e plejar la pasta, ela netiará la cosina, rentrará los borriers, petassariá sas chauças... per queu-quí que vòu trabalhar, i a totjorn quauquaren de far dins 'na meijon, es-quò-pas, v'autres setz ben 'quí de legir de las connariás ?

10o00, lo plejadís de pasta es prest, la compota maitot, ben resta a copilhar la pasta ne'n dos bocins, un gròs, un pitit. Emb lo gros, faretz lo fond, dedins queu fond, espandretz la compota, puis emchapeutaretz emb lo bocin de pasta tornat de biais, un pauc coma per 'na tortiera.

Avant de botar dins lo forn, termostat 6, comptor sus 35 minutas, vos faudrá la dorar emb lo sole jaune o l'uòu entier, segond vòstre gost. Per la gent qu'an un forn gaz, picaretz 'quí per veire la correspondéncia gaz-electricitat.

Los Tenargais m'an solament fach la remarca que per un lemosin, obludar la fèva de porcelana, qu'eriá pas permés. M'an pas foetats 'questa vetz mas s'en es faugut de pauc, adonc, aprep la cueisson, botatz 'na fèva, un boton...

'Tencion son pas de las receptas occitanas, sabetz coma son los lemosins : meitat chin, meitat pòrc, totjorn prestes per virar la lur lemosina (pas la veitura nimai la vacha mas l'abit)

Lo principi es de far una cassairolada de legums. Cinc se possible per obeïr a la propaganda daus bofors de raiç ; dins quilhs legums, podetz botar un "bru" (non pas la nòra mas un fond de saussa). Pòdetz o far queu "bru" emb los cubes de bolhon de polas chimicas, lo cube de legums OGM o de vachas folas... dins 'questa recepta, quò será fach emb de la pasta mizò.

Per esemple, botatz dins una caçaròla, en sus de l'aiga : de las pompiras, dau porrat, un fenolh, dau nap, dau chaul, de la carròta, de las algas (le retorn), fin de lista.

Dau temps de la cuecha, dins un topin, preparatz lo "bru" : 'na nosilha de pasta mizò boirada emb dau jus daus legums. Ne fau jamai far cueire la pasta mizò.
Los legums son cuech. Botatz dins la sopièra, un pauc de jus, lo bru, tornatz boirar, los legums, lo restant de jus, desboiratz una vetz de mai.

Regalatz vos ben.

Aprep las festas : de las granas

Mesfiatz v'autres, vos fau debutar auèi per las aver germadas lo prumier de l'an.

Mas quò qu'es de las granas ?

"Quo es lo pitit de la planta" ditz madamaisela Grivilers, ne'n bufant un còp, adjotet :

Coneissetz benleu lo sojà ? E ben sus lo mesma principi, podem far germar d'autras plantas coma las lentilhas, la luzerna, lo trifolet, las mongetas "azuqui" o coma dins mon esemple, lo fenugrèc.

Es quò bon ?

Segur que quo es bon, mas 'resta de posar de las questions e legís la recepta. Autrament vas trapar 'na jurte. Ja que lo grand capital trantolha de veire de las chausas fòra la soá sfèra merchanda, mancariá pus que las granas siguessen pas bonas.

Per debutar, fau un bocau de veire (o b'etot un germor ne'n terra o plastic, mas lo mai simple quo es un bocau). Dins queu bocau, botatz 'na culhera de granas, e d'aici au mitan, de l'aiga. Esperatz 'na nuech coma quò.
L'endeman rinçatz las granas, gietatz l'aiga, gardatz las granas, cuberclatz emb un vela de teissut o 'na 'sieta pausada desur lo bocau (subretot pas fermar ermeticament). Lo ser, tornatz i un còp per lo rinçatge, cuberclatz de noveu.
Aquela operacion, deu esser facha tot lo temps de la germinacion, 3/4 jorns per lo fenugrec, 2 jorns per lo quinoà...

Aprep, las granas germadas son usadas dins la salada, lo pan, dins una entrada, un cassacrosta vegetarian... Per 3/5 euròs lo sachon de granas biò, i a mai de 8 bocaus de granas per pas dire 9, autrament dich, qu'es aisat e pas char.
Los 100 g de granas germadas biò son dins los 2/3 euròs la barquetta, la pita boita de sojà OGM es dins los "filhs de garças, qu'es pas balhat" o los "filhs de dius, pas pro char mon filh".

Veire de las fòtos sus lo blogbio

Per 4 personas :
- 60 cl de lach
- dau tè (jasmin perqué pas)
- 2 uòus
- 100 g de sucre

Fajatz chaufar lo lach, quante 'riba per bulhir, tuatz lo fuòc. Botatz la bola de tè dedins, laissatz infusar 5 minutas. Dins un topin, fau batre los uòus e lo sucre. Adjúnetz lo lach, boiratz avant de versar dins 4 topinots de terra.
Far cueire 20/30 minutas dins un banh-maria (?) o 20 minutas dins lo cuechvapor.