Un jorn t'i tornaràs far !

Victoriosa, l'Italia es marrida dins sas volontat de terras de per lu monde.

• Març de 1919, Benitò Mussolini, ancian institutor, tendança socialista, medalhat de la prumièra guerra, farja los prumiers faisceus italians per combatre. Aquilhs erián un boiradís dentra nacionalistes d'estrèma dreita, d'anarchò-sindicalistes de gaucha e quauques ancians combatants.
• 'Quilhs faisceus son estats viste coneguts de per lurs 'bilhaments : chamisa negra & barron
• Doas annadas aprep, Mussolini compren que los grands patrons son pensius d'un projecte fòrça demagogica. Tròp pròpche d'un programe revolucionari, l'esga e crea lu partit nacionau faschiste ne'n novembre de 1921. Un faschisme que s'adreiça mai a queu-quí possed que non pas aus maucontents.
• Lu 28 d'octòbre 1922, Mussolini se troba chap d'una tropelada de chamisas brunas, mens nombrosa que l'armada dau rei Victor-Emmanuel III que pertant, beleu conselhat per los industriaus e los militaris, refuset la confrontacion.
• Mussolini es nomat regent dau conselh lu 30 d'octòbre.

L'instalacion de la dictatura :
Au mes d'abriau de 1924, los faschistes ganhan las eleccions (3/4 daus sietges).

• Mussolini se desbarrassa de l'oposicion politica, dau Mattéotti d'en prumier
• Dès decembre 1925, las leis « faschistissimas » organisan la dictatura, Mussolini deven lu « Duce » e se garda lu poder eisecutiu. Lu maufait d'opinion es instaurat : los jorneus e los sindicats nonfaschistes son dispersats.
• L'armada, l'administracion e l'ensenhament son espurats. L'ÒVRA es la poliça politica dau Mussolini e 'la es charjada de 'restar e chaçar tots los oposants, los comunistes de'n prumier.
• Lu 11 de febrier 1929, los acòrd dau Latran son sinhats coma lu Papa.

L'Estat totalitari : la persona es ren, l'estat es tot.
Los movaments coma la revolucion francesa, lu marxisme o lu capitalisme son regieitats perque basats sus 'na fòrma de democracia que lu faschisme italian pòt pas concebre dins son eidèia d'un estat qu'englobariá totas las activitats tant politicas, qu'economicas, juridicas o cultruralas de la nacion. Lu chap mitica d'aqueu estat es lu « Duce » e : lu « Duce » a totjorn rason !

• L'estat interven maitot dins l'economia ente lu liberalisme es remplaçar per un dirigisme economica per menar l'Italia a 'na fòrma d'autarcia. Lu monde dau trabalh es fòrça encadrat per los corporatismes.
• Per reduire las importacions, l'estat organisa de las batalhas coma aquelas dau blat, de la terra presa sus los margolís, las rotas, los chamins de ferre... e entau lu nombre daus chaumairs baissa.
• Ne'n 1933, l'Institut per la Reconstruccion Industriala es creat
• Los sindicats son bandits e la disciplina estricta tant per los obriers coma per lo patronat

La grandor de l'Italia nouvela
Mussolini vòu de'n prumier esvelhar 'na mentalitat de massa comuna.

• Los lesers son encadrats per lo ministèra de la cultura popularia, lu « Dopolavoro », tant per lu spòrt que los viatges.
• La premsa es susvelhada e la propaganda importanta. Los arts plasticas, l'architectura, lu cinemà trabalhan a la glòria de la nouvela Italia.

Tèxte librament revira d'un cors sus la montada dau faschisme e subretot sus l'instalacion de la dictatura, tèxte trobat sus aqueu sit

Liam :

• Lu Raoult ministre de la propaganda per la cultura nacionalista
• L'amassada europeèna contra los totalitarismes
• Kossi Efoui, pretz daus cinc continents
• un bilhet (francès) d'un amic per lo plaser.

'Na pagina de propaganda per lo país de Nòuvic, per balhar l'adreiça dau sit internet, perqué lo restant dau bilhet es per parlar de mon gros embonilh ;-)

Trobeí l'adreiça de far de las charchas sus la tiala, « Lemòtges ~ Limòtges » per pas iò dire. E vei-me-quí 'ribat sus 'queu sit, que las paginas son reviradas ne'n francès, anglès, olandès (1) e dins la linga d'oc.

'Laidonc un pitit bilhet per en parlar, en far parlar, per surtir daus boiradís « nos fau damandar aquò a l'Estat », « n'i a qu'a » o « perqué n'autres am pas »(2). Demòre sus ma posicion dau : las chausas son la resulta de las volontats... emai siguesse pas chausas aisadas.

• I a au jorn d'auèi, lo metrò ne'n occitan, beleu pas perfeit, mas i es. La gent (2) devrian mai aidar a l'amelioracion. Emai me pensesse pas tornar a Tolosa avant 10 ans, trobe 'quò 'na bona chausa per surtir daus lexics (3) e de la literatura (4).

• I a au jorn d'auèi 'quauquas radiòs, beleu pas perfaitas...

• I a au jorn d'auèi 'na televicon (TSF) (2) fòra TFN3, beleu pas perf...

• I a de las videòs sus la tiala, beleu pas...

• I a daus vendors de chamisas, chamisons, chamisetas, brajas, beleu pas tots daus « angeus militants » mas ilhs fan de las chausas.

• I a au jorn d'auèi daus organismes per los lesers (5), coma 'queu d'aqueu bilhet.

Per 'chabar sus 'queus perpaus maucrochetats, los ai tapats au fiau d'una mandinada de butinatges per trobar daus arguments dins 'na parladura sus la linga, que me sei fach traitar la dimenjada passada... mas i tornarai 'n'autre jorn, atz beleu autras chausas de far que legir mos sempiternaus romadís.

Beleu qu'una setmana passada a Nòuvic... e 'quò irá mielhs.

1. Sabe que lo vertadier nom es « néerlandais » mas sabe pas coma l'escriur. Avant de me cridar 'na responsa virtualament, vos fau saber que vene solament de reçaubre los cors de la 3èma annada.

2. Me bote dins la prada de mas criticas, aquí maitot pas mestier de me cridar dessur, sabe ente ai lu cuòu de pausat.

3. Desempuèi lo temps que la gent (2) se garolhan sus la linga, i a totjorn pas un vertadier diccionari multidialèctes « large », un pauc sus lu modèle dau diccionari normatiu Lemosin - Gerard Gonfroy.

4. Fau pas s'enganar aquí, mon sol act « militant » es de 'chaptar daus libres (e quauques discs) chas los libraris, mas quo es important de'n surtir maitot.

5. Emai los lesers siàian 'n'invencion borgèsa vut de la dialectica marxista pròpria a quauques militants que marchan se far bronzar lu cuòu ne'n Tunisia (avetz legit lu punt n°2 d'aquelas nòtas).

Liams :

~~oO(*!*)Oo~~

Tant que sem dins lu 1-9, 'na fabla : Lo pitit Lois e son chen', picada d'aqueu sit

• Wir sind das Volk... sus Rua89
• 09-11-1989 Mauerfall
  

• e òc, coma totas las parets devan davalar... chas Mermet

Aürosadament lu filmonet montra de'n prumier 'na vuda de la gara de Lemòtges-centre -de-mon-pitit-monde, autrament auriá pas faugut imatginar que ne'n parlesse d'aquela istòria perfumada au misteri viatjor. Dès la segonda segonda i sem pus, quo es l'estacion de Nissa, 'na brava vila maitot :)

Segur, lu 'nivers filmat es 'queu dau temps ente aviam lu temps dau temps e non pas lu temps de las garas TGV per rentrar gaitar la televicon ; lu temps maitot ente sols la gent qu'avián de la moneda podián viatjar, l'oblude pas.

Veiquí la Audrei Tautou qu'encontra un tipe (Travis Davenport) dins lu Lemòtges-Istanbula, se floretan imatges aprep imatges, se manqueten a Istanbola per 'chabar per se potonejar dins un espaci que tant las veiriaras que tant las proporcions fan sonjar a la gara daus Benedictins.

Lu paisatge filmat desempuèi lu tren es pas nimai aqueu dau Lemosin, lu Jan Peire Jeunet manquet lu « viaduc de Rocherolles » e los monts d'Ambasac emb 'na vuda sus lu belujadís daus buescs tant minhard a la debuta de la davalada. Afé, lu subjet dau film es pas pus lu Lemosin.

La musica es :  « I’m a Fool To Want You » - Billie Holiday

Non pas far de la reclama per lu n°5, veiquí quauquas nòtas sus la gara.

'La fuguet conçuda per l'architecte Gonthier ne'n 1919, desbutada ne'n 1924, inaugurada lu 02 de julhet de 1929. Bastiment en surelevacion (la gara es dessur las vetz), realisat en beton armat 'bilhat de peires tailhadas emb un dòme chapeutat de coire, 33 m de diametre, 31 m de naut. Lu campanil s'etot es cubert de coire, eu es naut de 60 m. 'Quilhs dos elements balhan l'estile nuòu-bisantin tant caracteristique d'aquela gara. L'espaci centrau balha a veire las alegorias dau Lemosin, de la Bretanha, de la Toraina, de la Gasconha.

La decoracion esteriora e interiora es plan richa, los vitraus son dau mestre veirier lemosin Francis Chigot. Chigot (1879-1960) es un ancian de l'Escola nacionala daus arts decoratius. Comencet de trabalhar per los monuments istoriques a la restauracion de las gleisas 'bolhadas per la guerra de 1914-18.

lu trabalh, la gent, lu temps e coma pòde pas far coma los governs e taxar la gent coma lu tipe que metet 11 milions dins dins sa pòscha :

un tipe d'Euròpa de l'est, afé, aquela davant la davalada dau mur qu'es pus 'quí despuèi 20 ans mas qu'es enquera dins 'quauquas testas ; celibatari, quo es dire lu dangier que gaita la França de los mediàs-la-charonha. Eu es benleu gai ? Marchatz saber ! Personalament mon de compta est lu n° x2319xxx71.

o b'etot coma lu tipe que tuet los militaris avant que ilhs mesma tuassen a lur torn daus iraquians :

un palestinian, musulman, quo es dire lu dangier que gaita los USA de los mediàs-la-charonha. Es benleu gai s'etot e esperava 70 pitits piuceus daus-dius-dins-los-ciaus a cridar  «  الله اكبار ». Marchatz saber ! Personalament sei pus piuceu, tant iò dire, ieu raibe pas de me far esclatar.

~~[@!@]~~

Un film grand e brave. L'istòria conta coma un Bolchoï de faribòla se monta per jugar en luòc dau vertadier emai aqueu siguesse 'na façada fadarta jaspida sus un nom prestigiós. 'Quò per la volontat d'un tipe, Andreï Filipov, lo mai grand chap d'orquèstra de l'URSS jos Brejnev. Filipov refuset de se separar de sos musicians jusieus, 'queu act lu faguet desclarar « traite a la patria », e 30 ans durant, lu maestrò deguet.. netiar lu Bolchoï.

'Quò es pas vertadièrament un Bolchoï de faribòla, mas pus lu verai que se torna montat, emb tots la gent que fugueten cassats per lu sistèm. Volen tots prendre 'na venjança per tornar viuvre au mens un instant.

L'istòria, la granda coma la pita, es pas clarament contada dès la debuta e, jusca la fin, sei estat tengut alenat per la vita d'aqueu chap d'orquètra, sos amics, l'istòria de la concertista françèsa, aquela de 'queu coble de jusieus desportats ; emai i aguesse daus imatges clafits de guimauva, pureí dau temps dau concert finau.

'Queu bilhet per presentar quauquas tialas. 'Tencion, per 'na vetz ai occitanisat los pitits noms per far chiar~cacagar la gent qu'escrivan que dins-lo-metrò-falia-pas-iò-far-que-lo-pitit-bouda-risca-de-purar... d'autant mai que 'queu bilhet es per debutar dins lo vocabulari sus l'art, pas un cors :

• Ambròsi Fredeau (París 1589 - Tolosa 1673) : Vierja & l'eifant
• Francès Perrier (Pontarlier 1600 - París 1649) : Acís & Galatèa

Un pitit vaisselier esculptat

• Filip Ferdinand de Hamilton (1664-1750) : natura mòrta
• Peire Mignard (Troyes 1612-París 1695) : pertrait de dama
• Escòla dau Caravaggiò (XVII) : Sent Tomàs (mescheant clar-brun)
• Pietro Muttoni (1605-1678) : la femna dau  mulatier + lo mulatier.
• Escòla dau Bassano (XVI) : Jesus & los companhs d'Emaüs (1)

Daus esmaus lemosin (XVII) : òbras dau Nouailher e dau Laudin. Tecnica caracteristica de la grisalha de Lemòtges (e dau blu maitot).

• Nicolas Bertin (1668-1738) : quauques tableus sus la mitològia :  Jupiter & Danae, Jupiter & Ledà...

L'escòla olandèsa.

• Mierevelt (1567-1641) : pertrait d'un òme + granda tiala montrent una femna 'bilhada de negre e portent la colereta blancha
• 
• Pau Moreelse (1571-1636) : femna 'bilhada de negra e portent la colereta blancha (cf : illustracion).

• Nicasius Bernaerts (1620-1678) : batalha de 2 chins qu'atacan 3 margauds.
• Anonima : pertrait d'un jòune òme tot de gris 'bilhat, piaus gris, uelhs gris, manteu de seda grisa. Los tres sols esclats son los uelhs dau chin, 'quilhs dau goiat e la peira usada per crochetar lo manteu.
• Verkolje (Delft 1673-Amsterdam 1746) : l'amor enduermit. Scèna minharda ente Venus porta sus sos januelhs l'Amor velhat per daus pitits angeus.

L'escòla francèsa XIX

• Edmond Francès Aman-Jean (1860-1936) : Sent Julian l'òspitalier (balhat sus lo cartel, mas pense que i a 'na fauta (2). Aquela granda tiala sembla mai un ermita dins lo desert aprep beure lde l'aiga balhada per un goiasson tot nut).

• Chazal (1825-1875) : Jòunas filhas au bòrd de la mar (son totas nudas per jugar emb los crabs)
• Jules Salles (1814-1900) : Il fratellino (goiata coma un nanet)
• Jan Josèf Benjamin-Constant (1845 - 1902) : las cherifàs (pintura orientalista)
• Falguiere : Caïn de portar Abel
• Ingres : estuda de la testa & dau peitrau d'un òme
• Courtat : la prima
• Edoard Bernart Debat-Ponsan : las vachas
• Caraud : la declaracion (d'amor). Scèna minharda ente un goiat 'genolhat preg una filha aprep brochar.
• Mari Petiet (1854-1893 Limos) : la lectritz enduermida

Veirina de faïença (Nevers, Marselha, Delft) XVIII

L'escòla francèsa dau XIX.

• 

  Julian Dupré (1851-1910) : dins la prada. Une paucha coma un goiasson , scèna realista (cf : illustracion).

• Jalabert (1815-1900) : pertrach de Madama Coste-Reboulh (interior borgès, tapissarias, mòble...) + Interior (chas Mma Coste) + pertrait d'Alfonsa Coste-Reboulh (jòune òme emb un libre)

• Enri Martin (1860-1943) : Los inferns - Paolo Malatesta & Francesca da Rimini (Divina comèdia dau Dante).
• Delobre (1835-1920) : Jogor de fluta champestra
• Vayson (1877-1911) : la prima (salon 1877)(bargièra coma son chin que garda l'olhas.
• Jan-Pau Laurens (1 838-1921) : la desliurança daus enmurats de Carcassona (salon de 1879)(cf : illustracion).
  
  
  

Mòstra temporara. Achille Laugé (1861-1944) « lo punt, la linha, la lutz ».
Un pintra mau conegut perqué vouguet jamai 'nar a París se far un nom (NDR : quo es pas 'na critica). Quauquas telas emb 'na pintura espèssa, dins la matièra, de las fòrmas ben limitadas, puèi, mai d'unas tialas emb daus pitits punts. Tant las naturas mòrtas que los pertraits son vertadièrament bra'es.

1. originau vut doas setmanas avant a París (Titien, Tintoret, Veronèse)
2. Sent Julian l'òspitalier (tirat dau Jacques de Voragine) : un cerf perseguit, un jorn de chaça, li diguet qu'anava tuar son pair e sa mair. Julian se tiret luenh-luenh de lurs meijon mas un jorn, aprep que sos pairs vengueten lu querre, los tuet per maugarda. Tonet fugir juscau jorn ente un mendican li damanda de l'aidar per traucar 'na ribièra.  'Queu mendicant eriá un angeu enviat per un daus dius daus ceus, miracle e perdon per lu tuor.