Un jorn t'i tornaràs far !

Era ne'n tren de far una carta de "chas me" per dessenhat un itinari de mos parents e daus grands quand sei 'ribat sus Orador de glana. Sem lo 10 de junh e queu mot me fa sovenança d'un "tòrna-li" qu'ai tornat portar ma man sus la jauta.

Era jòune e ne'n tornant dau collègi un ser, me sei 'restat per prendre de las novelas. Coma a chasque vetz, un jorn sus dos, 'chabarai dintrar d'a pè, n'i a que 5 quilometres. Ela començava de se far vielha e mai d'un cop, l'ai trobada tombada, la bujandiera devirada, o b'etot un topin revirat, la cosina aigada de pertot. E me de netiar, de jurar de ren dire per far de pena a degun. L'aimava 'quela granda e aime totjorn mon autre.
Breu, ne'n parlant de la jornada, ai dich coma quò :

Orador, faudriá lo tot rasar perque la gent son pas pro triste quand son la dedins.

Paubres pitis, m'en sei pres doas. Una per las soás cosinas, 'n'autre per l'autre partida de la familha. Ela m'a tornat contar que ela, mon pair, la tanta e l'oncle e lo defunt papet eran a 'quela epòca vàslets dins lo domeni de la Boulonnie.
Que l'endoman d'Orador, lo papet avia crosat sus la rota d'Orador daus Nazis a motocicleta e pensava i passat. Quand lo tipe aviá 'gut vust la fumada, aviá damandat qui aviá pogut far quò ?
E lo papet de le visar l'aer de damandar se quò era una badinada avant de dire, qu'es los vòstres. Lo tipe auria dich, non, son de las bèstias.

Vaiquí perqué ai tant tardat avant d'anar "veire" Orador. Aura, dins la familha qu'es pus "tabou", encara que per mon pair e una de mas grandas cosinas, fau pas metre quauqes dobtes sus las istòrias de la familha...

Bote 'quí dessus doas fotòs de l'escultura "Monument d'Oradour sur Glane" de l'artista catalan Apel.les Fenosa.
Dos liams : lo siti dau meròriau e Oradour-souviens-toi.