Un jorn t'i tornaràs far !

La scèna se passet lo 1er de juilhet, a París quante i a 'gut lo lançament de la sason culturala de la Turquia per 'na durada de nòu mes. Quò eria la prumièra conferença de premsa per la novela dama pisson de la cultura de la França, lo Frederic Mitterand, e per l'ocasion, eria 'companha de son parier turc, Ertugrul Günay. La sale alenetava donc.
Un journaliste damandet çò qu'anava chamjar dins 'queu mesadís dins las relacions franco-turcas d'autemps mai que la França es l'un dau oposant a l'entrada de la Turquia dins l'Union Europeèna. Lo ministre francés diguet alòra :

Nòu mes, 'quò es lo temps necessari per una naissença.

Lo messatge era clar, nòu mes, aquò es long e balha dau temps per far trantolhar las eideias. Lo ministre turc opinhet e declaret laidonc :

Qu'i aia pas meprèsa, sem pas aprep far un pitit.

E lo Ertugrul Günay d'apondre, risent :

Sem entrats dins un processus que vai evoluar vers daus nouveus amors.

Lo Frederic diguet :

Crese que vau mielhs ne'n restar 'quí. Monsur lo ministre Günay coneis pas la miá reputacion !

La sala s'espeliguet dins un rire coma pas jamai e lo ministre turc maitot.

En França, un ministre pòt viure librament sas chausidas sessualas ; pòt mesma far de l'umor sus 'queu subject. Dins 'queu contèxte, pode pas far sens pensar a 'queu arbitre professionau (Halil Ibrahim Dinçdag) desvirat de sas fonccions perqué eria gai e que desempuei tascha de tornar trobar sos drechs. Lo ministre Ertugrul Günay me diguet aprep còp :

Segur aquí quo es la França. Aus USÀ, aquò se seria passat autrament.

Esperet l'endoman legir dins la premsa francésa aquela anecdòta. Los jornaus parleten mas de la conferença, sens jamai usar dau mot « gai », meteten la lum sus la chalor dau dialogue entra los dos ministres e escrigeten que los prejutjats sus la Turquia 'navan beleu tombar graça a 'questa sason de la Turquia ne'n França. E per las aganças de premsa turcas, 'las an tot suau obludat lo subje

De paur que - Diu nos garda ! - siá maucompres !

Mas, imaginatz 'na minuta que, en luòc de s'esclafar, nòstre ministre siàia restat quilhat drech coma un piquat o b'etot que s'esmaraude : la premsa francésa auriá migrat mai que mai. Ela auriá pas obludat de soslinhar que los oposants a l'entrada de la Turquia an benleu rason d'estre mesfiós. Dins la melhora possibilitat, los mediàs francés aurián tòst desparlar sus las dissemblanças grandas entras las doas culturas.

Funda Özkan per Radikal

~~O(°!°)O~~

• Lo sit dau jornau Radikal.
• L'article revirat ne'n francés sus CI (n°976 / 16-22 de julhet 2009).
• Lo sit de la sason culturala.

Nòta : ai botat los preterits d'aqueu bilhet « coma en charanta » e non pas « coma a Lemòtges », segur aquí quo es un vertadier desboiradís virtuau :p

[...] L'ipocricia es sanciera quand la França del nacional-egemonisme bonapartista franchimand vòl explicar a la Turquia quines son los camins democratics per respectar las minoritats e dintrar, aital, melhor dins l'Union Europèa... en respectar los tractats que França respecta pas. [...]

Abdurrahman Oztoprak