Un jorn t'i tornaràs far !

Daus sosterranhs, de la magia, daus leberons, dau poison, un banard, tot aquò es 'pariat (5) sus l'istòria de França, tant per l'intriga dins l'epòca daus racontas que la moralitat de l'epòca dau jornau.

Totas las tres paginas i a un noveu còp de tèatre, un pauc coma los fuelhetonets televisats l'estiu. Los personatges obeïssen per alhor a las mesma reglas : lo monge es grand, beu, vigorós ; la monja es nècia, vinvola ; l'empoisonatriz es un frejadís de beutat diabolica ; los fraires son carculators...

L'intriga es mai-que-mai fadarta mas l'ensemble es ben escrich e es d'un legir agradiu, agueí dau mau a lu pausar per minjar 'queu libre. Vau far una  pita critica negativa (6) : Lo chaminament dins los sosterranhs leva gaire l'estrambòrd, esperava tota 'na ciutat sosterranha, coma un estrument dins lo raconta per nos permenar d'un bòrd l'autre, boei, juste 'na pita balada per espaurir 'na mongeta.
'Na nòta positiva per 'chabar. Los perpaus seguiants son « normalament » 'queus d'un tipe « juste dins sas letras » :

« Dieu t'a puni, criâtes-vous, c'est bien fait. »
Je me jetai à terre en hurlant de rage, et me roulant dans la poussière avec tant de désespoir que vous eûtes enfin pitié de moi. Vous voulûtes vous approcher ; Martial vous retint ; vous persistâtes, il vous entraîna.
[...]
Au même instant, Gaston, s'étant rapproché de son oncle, murmurait à son oreille :
« Monsieur le marquis, il serait bien important que vous voulussiez m'accorder un moment d'audience ; il y va peut-être de votre vie. »

De la legida per lo tren.

1/ Sens obludar que la revirada dau « da Vinci » fuguet realisada per 'na machina : « il prit la feuille et la mit dans le sens de l'impression pour l'envoyer en telecopie ». P'un uman pòt escrir 'quò.

1b/ Sens obludar nimai lo « Da Lidà code » per los gais, òc-es surtisse.

2/ Ai ren charchat alaidonc ren ai trobat sus queu jornau mas pense que quò deu estre lo Figaro de l'epoca.

3/ Augustoritum es lo nom de Lemòtges dins sa grafia latina :-)

4/ En francés dins lo libre : Saint Martin-lès-Limoges.

5/ Apariar ~ 'pariar = alihnar lo fondament d'una gèrba de blat.

6/ Quand eu sirá content 'queu-'quí la lèbre lu segrá de per darrier. Segur !

[...]

Laidonc, los dos monges fugeten los temuenhs d'una estranha miràudia ; de penetrar per los arcadís d'aici au mitan dau clastre, una darnièra raiada [de luna] qua'iment per se cuar, entreluset 'na minuta l'apareission que los monges conhats dins 'n angle povián veire, sans ilhs-mesma iò estre.
Un jòune monge nonmas 'bilhat de son manteu, los pès nuds e sanglands, lo chai blanc coma un pali mas gente coma 'queu d'un Serafin, los uelhs lusants d'una clardat ente se deslotjavan de la terror e fòrça energia, la testa cuberta d'un gibre qu'eriá estachat aus piaus ras, tant coma sus l'erba copada de fresche, se piquet còp-sec, puèi, d'avisar un abric, faguet lo sinhe de la crotz, estiret sa man dreita coma per benesir quauquaren e remudet las pòtas coma per mauparlar a quauqu'un.
Après 'ver fusinat d'un regard mautranquile coma aqueu d'una persona que s'eslunha doçament, sos uelhs 'chabeten d'estre animats d'aquestas esluciadas singularas. Los muscles de sa faça torneten s'assuausar pauc-a-pauc ; eu barret sa bocha entreduberta e tornet s'alenar. Tòst-leu, sas forças sembleten lu laissar tombar. S'agroet contre un daus pilastres dau clastre e pogueten auvit lo purar amar e los marmús d'un sangut.
Gairement un quart d'ora se passet dau temps que lo jòune monge que lo còrs glisset de januelhs sus las dalas ; preguet una vetz en se tustant lo peitrau, 'n'autra vetz en se levant las mans aus ceus. Se botet de'n pè, puèi s'aprueimet d'unas d'aquelas colonas que sostenavan las vòutas dau clastre, l'esbranlet d'un braç poderós e, la desquilhet de sus sa basa pendent que la cima demorava ne'n plaça, eu descendet leu-leu dins lo trauc entau descubert a 'quel endrech.

A pena que sa testa eriá pus visibla que la colona tornet a sa plaça sens marcar en ren lo passatge secret.
[...]